Jiğa
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 176–177-b. — ziyouz.com
Jiğa — boş kiyim (salla, döppi, toj) ustiga örnatiladigan bezak, taqinçoq. Tuzilişi qirğoqlari özaro jipslaştirilgan ikki palla yupqa kumuşdan iborat bölib, yuqori qismida tovus, ukki patlari örnatiş uçun nayçasi bölgan, sirtiga bosma naqşlar işlanib, tilla suvi yugurtirilgan, marvarid, feruza va b. toş va rangdor şişalar qadab bezatilgan. J. qadimiy bölib, yozma manbalarda u haqda ma'lumotlar, miniatyuralarda tasvirlari saqlangan. Qadimdan töy va tantanalarda, ba'zan «köz tegiş»dan saqlaniş niyatida ham tikilgan. Şox, şahzoda, bekzodalar taqqan yakka qadaluvçi J., asosan ayollar döppisining ikki çakkasiga qadaladigan qöşjiğa (Xorazmda köproq uçraydi), bolalar boş kiyimiga «yomon közdan asraş» niyatida qadaladigan qatorjiğa kabi turlari bor. Toşkentda, şuningdek, nikoh töyida kuyovlar (qizning otasi sovFa qilgan J.ni taqib, ularga köriniş bergan), bolalarning sunnat töyida ularning boş kiyimlariga J. taqilgan.
Şuningdek, ot, tuya va b.ga taqiladigan J.lar ham bölgan, ular, odatda, hayvonlar nöxtasiga qadalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИҒА — бош кийим (салла, дўппи, тож) устига ўрнатиладиган безак, тақинчоқ. Тузилиши қирғоқлари ўзаро жипслаштирилган икки палла юпқа кумушдан иборат бўлиб, юқори қисмида товус, укки патлари ўрнатиш учун найчаси бўлган, сиртига босма нақшлар ишланиб, тилла суви югуртирилган, марварид, феруза ва б. тош ва рангдор шишалар қадаб безатилган. Ж. қадимий бўлиб, ёзма манбаларда у ҳақда маълумотлар, миниатюраларда тасвирлари сақланган. Қадимдан тўй ва тантаналарда, баъзан «кўз тегиш»дан сақланиш ниятида ҳам тикилган. Шоx, шаҳзода, бекзодалар таққан якка қадалувчи Ж., асосан аёллар дўпписининг икки чаккасига қадаладиган қўшжиға (Хоразмда кўпроқ учрайди), болалар бош кийимига «ёмон кўздан асраш» ниятида қадаладиган қаторжиға каби турлари бор. Тошкентда, шунингдек, никоҳ тўйида куёвлар (қизнинг отаси совFa қилган Ж.ни тақиб, уларга кўриниш берган), болаларнинг суннат тўйида уларнинг бош кийимларига Ж. тақилган.
Шунингдек, от, туя ва б.га тақиладиган Ж.лар ҳам бўлган, улар, одатда, ҳайвонлар нўхтасига қадалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.