Jiğildon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Jiğildon — bir qança umurtqasiz hayvonlar (köpçilik mollyuskalar, çuvalçanglar, haşarotlar) va quşlarda qizilöngaçning kengaygan qismi. J. oziqni töplaş va saqlaş, ba'zan uni qisman qimyoviy qayta işlaş uçun xizmat qiladi. Haşarotlar J.ida nektar asalga aylanadi. Quşlarda J. ömrov suyagi oldida joylaşgan, unda yirik bezlar böladi. J. muskullarining peristaltik qisqarişi tufayli undagi oziq me'daga tuşadi yoki bolasini oziqlantiriş uçun oğziga qaytariladi, hazm bölmagan oziq qoldiği çiqarib taşlanadi. Kaptarlarda tuxum bosişning 8-kunidan boşlab J. epiteliysi va J. bezlari özgarib, oqiş suyuqlik (J. suti) işlab çiqara boşlaydi. Bu suyuqlik b-n kaptarlar öz jöjalarini boqadi. Çöl quşlari (oqbovur, qorabovur) J.ida jöjalari uçun suv olib keladi. J. oziqni qiyinçilik b-n, lekin birdaniga köp topadigan yirtqiç yoki nisbatan sekin hazm böladigan qattiq oziq b-n oziqlanadigan donxör quşlarda xam rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИҒИЛДОН — бир қанча умуртқасиз ҳайвонлар (кўпчилик моллюскалар, чувалчанглар, ҳашаротлар) ва қушларда қизилўнгачнинг кенгайган қисми. Ж. озиқни тўплаш ва сақлаш, баъзан уни қисман қимёвий қайта ишлаш учун хизмат қилади. Ҳашаротлар Ж.ида нектар асалга айланади. Қушларда Ж. ўмров суяги олдида жойлашган, унда йирик безлар бўлади. Ж. мускулларининг перисталтик қисқариши туфайли ундаги озиқ меъдага тушади ёки боласини озиқлантириш учун оғзига қайтарилади, ҳазм бўлмаган озиқ қолдиғи чиқариб ташланади. Каптарларда тухум босишнинг 8-кунидан бошлаб Ж. эпителийси ва Ж. безлари ўзгариб, оқиш суюқлик (Ж. сути) ишлаб чиқара бошлайди. Бу суюқлик б-н каптарлар ўз жўжаларини боқади. Чўл қушлари (оқбовур, қорабовур) Ж.ида жўжалари учун сув олиб келади. Ж. озиқни қийинчилик б-н, лекин бирданига кўп топадиган йиртқич ёки нисбатан секин ҳазм бўладиган қаттиқ озиқ б-н озиқланадиган донхўр қушларда хам ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.