Jilonbuzgan devorlari
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150-b. — ziyouz.com
Jilonbuzgan devorlari - Ohangaron vodiysini jan.-şarqiy tomondan uragan qad. mudofaa devorlari. J. d. Çatqol toğlaridan boşlanib, Ohangaron daryosining öng va çap sohillaridagi qad. suğorilgan yerlarni öz içiga olgan holda Sirdaryoning öng qirğoğiga kelib taqaladi va Sirdaryoning çap qirğoq tomonida ham davom etadi. J. d. Markaziy Osiyoda arablar hukmronligi davrida (8—9-a.lar) Ohangaron vodiysidagi obod yerlarni köçmançilarning hujumlaridan mudofaa qiliş uçun barpo etilgan. J. d.ni 1957, 1959, 1967 y.larda arxeolog X. Muhamedov tekşirgan.
J. d. bir-biriga parallel holda 2—3 qator paxsa devor urib, ularning oraligidagi maxsus qoldirilgan böşliq loy (lömboz) va tuproq b-n tuldirilgan. Şu sababli J. d.ning xarobalari bir-biriga parallel ikki-uç qator sun'iy marzalar (kengligi 35—45 m va bal. 2—3 m) holida saqlangan.
Ad.: Muhamedov X., Özbekistonning qadimiy mudofaa inşootlari tarixidan, T., 1961.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИЛОНБУЗГАН ДЕВОРЛАРИ - Оҳангарон водийсини жан.-шарқий томондан ураган қад. мудофаа деворлари. Ж. д. Чатқол тоғларидан бошланиб, Оҳангарон дарёсининг ўнг ва чап соҳилларидаги қад. суғорилган ерларни ўз ичига олган ҳолда Сирдарёнинг ўнг қирғоғига келиб тақалади ва Сирдарёнинг чап қирғоқ томонида ҳам давом этади. Ж. д. Марказий Осиёда араблар ҳукмронлиги даврида (8—9-а.лар) Оҳангарон водийсидаги обод ерларни кўчманчиларнинг ҳужумларидан мудофаа қилиш учун барпо этилган. Ж. д.ни 1957, 1959, 1967 й.ларда археолог X. Муҳамедов текширган.
Ж. д. бир-бирига параллел ҳолда 2—3 қатор пахса девор уриб, уларнинг оралигидаги махсус қолдирилган бўшлиқ лой (лўмбоз) ва тупроқ б-н тулдирилган. Шу сабабли Ж. д.нинг харобалари бир-бирига параллел икки-уч қатор сунъий марзалар (кенглиги 35—45 м ва бал. 2—3 м) ҳолида сақланган.
Ад.: Муҳамедов X., Ўзбекистоннинг қадимий мудофаа иншоотлари тарихидан, Т., 1961.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.