Jilvon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 149-b. — ziyouz.com
Jilvon JILVON, Jil bon — Buxoro vohasining şim. çekkasidagi çöl landşaftli hudud. Qizilqum çegarasida, Şofirkon va qisman Ğijduvon tumanlari hududida joylaşgan. Uning bir qismi örta asrlardayoq özlaştirila boşlangan. Ayrim köçmançi guruxlar, qaroqçilar hujumidan, voha aholisi va karvonlarni himoya qiliş uçun xonlik tomonidan u yerda jilbon (çegara posboni) mansabi joriy qilingan. Jilbonlar Buxoro va Vardonze ş.lariga kelib ketayotgan karvonlarni ham nazorat qilişgan. Keyinroq jilbon atamasi joy nomiga aylangan. Şayboniylar davrida J. rudi (ariği) qazilgan. 1640, 1880 va 1920-y.larda sodir bölgan kuçli qum köçişlari oqibatida J. etagidagi qişloqlar qum ostida qolgan. Axolining bir qismi boşqa joylarga köçib ötgan. Bu S. Ayniyning asarlarida ham qayd qilingan. 1926 y.da Şofirkon tumani taşkil qilingaç, J. çölini özlaştiriş va obod qiliş işlariga buxorolik Hamro Polvon boşçilik qildi. 1927—28 y.larda Ğijduvon va Şofirkon tumanlarini kesib ötuvçi 35 km uzunlikdagi yangi Jilvon ariği qazildi. 2000 y.da uning uz. 50 km ga yetdi. J.ni özlaştiriş asosan tugallandi; çöl örnida yangi qişloqlar barpo qilindi. Hoz. kunda öşa joydagi qişloqlardan beştasi «J» nomi b-n ma'lum.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИЛВОН, Жил бон — Бухоро воҳасининг шим. чеккасидаги чўл ландшафтли ҳудуд. Қизилқум чегарасида, Шофиркон ва қисман Ғиждувон туманлари ҳудудида жойлашган. Унинг бир қисми ўрта асрлардаёқ ўзлаштирила бошланган. Айрим кўчманчи гурухлар, қароқчилар ҳужумидан, воҳа аҳолиси ва карвонларни ҳимоя қилиш учун хонлик томонидан у ерда жилбон (чегара посбони) мансаби жорий қилинган. Жилбонлар Бухоро ва Вардонзе ш.ларига келиб кетаётган карвонларни ҳам назорат қилишган. Кейинроқ жилбон атамаси жой номига айланган. Шайбонийлар даврида Ж. руди (ариғи) қазилган. 1640, 1880 ва 1920-й.ларда содир бўлган кучли қум кўчишлари оқибатида Ж. этагидаги қишлоқлар қум остида қолган. Ахoлининг бир қисми бошқа жойларга кўчиб ўтган. Бу С. Айнийнинг асарларида ҳам қайд қилинган. 1926 й.да Шофиркон тумани ташкил қилингач, Ж. чўлини ўзлаштириш ва обод қилиш ишларига бухоролик Ҳамро Полвон бошчилик қилди. 1927—28 й.ларда Ғиждувон ва Шофиркон туманларини кесиб ўтувчи 35 км узунликдаги янги Жилвон ариғи қазилди. 2000 й.да унинг уз. 50 км га етди. Ж.ни ўзлаштириш асосан тугалланди; чўл ўрнида янги қишлоқлар барпо қилинди. Ҳоз. кунда ўша жойдаги қишлоқлардан бештаси «Ж» номи б-н маълум.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.