Jinoyat huquqi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157-b. — ziyouz.com
Jinoyat huquqi - huquq tizimining bir tarmoği; oliy davlat hokimiyati organi tomonidan örnatilgan, qonun b-n qöriqlanadigan, ijtimoiy munosabatlar uçun xavfli bölgan tajovuzlarning jinoyat ekanligi va jazoga loyiqligini, jazo çoralari tayinlaş şartlari va tartibini hamda jinoiy javobgarlikdan va jazodan ozod qilişni belgilaydigan huquqiy meyorlar yiğindisi. ÖzRda J. h.ning asosiy manbai Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va jinoyat qonunidir. J. h. jinoyat qonunining amalda tatbiq qilinişidan kelib çiqadigan munosabatlarni örganadi, jinoiy javobgarlik asoslari va tamoyillarini belgilaydi. J. h.ning vazifalari şaxsni, uning huquq va erkinliklarini, jamiyat va davlat manfaatlarini, mulkni, tabiiy muxitni, tinçlikni, insoniyat xavfsizligini jinoii tajovuzlardan qöriqlaş, şuningdek, jinoyatlarning oldini olişdan, fuqarolarni Konstitutsiya va qonunlarga rioya qiliş ruxida tarbiyalaşdan iborat. J. h. davr talabidan kelib çiqqan holda qonuniylik, fuqarolarning qonun oldidagi tengligi, demokratizm, insonparvarlik, odillik, ayb uçun javobgarlik, javobgarlikning muqarrarligi qoidalariga asoslanadi. J. h. 2 qismdan iborat. Bular: Umumiy qism va Maxsus qism. Umumiy qism J. h.ning vazifalari va tamoyillarini amalda qöllaniş doirasi, javobgarlikning asoslari, jazo turlari va ularni tayinlaş, javobgarlikdan va jazodan ozod qiliş, voyaga yetmaganlar javobgarligi va tibbiy yösindagi majburlov çoralari töğrisidagi masalalarni öz içiga oladi. Maxsus qism esa alohida jinoyatlar va şu jinoyatlar uçun tayinlanadigan jazolarni öz içiga oladi.
J. h. fani jinoyat qonunçiligining ijtimoiy vazifalari va ijtimoiy samaradorligini, rivojlaniş tamoyillari va muammolarini xam örganadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИНОЯТ ҲУҚУҚИ - ҳуқуқ тизимининг бир тармоғи; олий давлат ҳокимияти органи томонидан ўрнатилган, қонун б-н қўриқланадиган, ижтимоий муносабатлар учун хавфли бўлган тажовузларнинг жиноят эканлиги ва жазога лойиқлигини, жазо чоралари тайинлаш шартлари ва тартибини ҳамда жиноий жавобгарликдан ва жазодан озод қилишни белгилайдиган ҳуқуқий меъёрлар йиғиндиси. ЎзРда Ж. ҳ.нинг асосий манбаи Ўзбекистoн Республикасининг Конституцияси ва жиноят қонунидир. Ж. ҳ. жиноят қонунининг амалда татбиқ қилинишидан келиб чиқадиган муносабатларни ўрганади, жиноий жавобгарлик асослари ва тамойилларини белгилайди. Ж. ҳ.нинг вазифалари шахcни, унинг ҳуқуқ ва эркинликларини, жамият ва давлат манфаатларини, мулкни, табиий муxитни, тинчликни, инсоният хавфсизлигини жиноии тажовузлардан қўриқлаш, шунингдек, жиноятларнинг олдини олишдан, фуқароларни Конституция ва қонунларга риоя қилиш руxида тарбиялашдан иборат. Ж. ҳ. давр талабидан келиб чиққан ҳолда қонунийлик, фуқароларнинг қонун олдидаги тенглиги, демократизм, инсонпарварлик, одиллик, айб учун жавобгарлик, жавобгарликнинг муқаррарлиги қоидаларига асосланади. Ж. ҳ. 2 қисмдан иборат. Булар: Умумий қисм ва Махсус қисм. Умумий қисм Ж. ҳ.нинг вазифалари ва тамойилларини амалда қўлланиш доираси, жавобгарликнинг асослари, жазо турлари ва уларни тайинлаш, жавобгарликдан ва жазодан озод қилиш, вояга етмаганлар жавобгарлиги ва тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари тўғрисидаги масалаларни ўз ичига олади. Махсус қисм эса алоҳида жиноятлар ва шу жиноятлар учун тайинланадиган жазоларни ўз ичига олади.
Ж. ҳ. фани жиноят қoнунчилигининг ижтимоий вазифалари ва ижтимоий самарадорлигини, ривожланиш тамойиллари ва муаммоларини хам ўрганади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.