Jismlarning erkin tuşişi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172–173-b. — ziyouz.com
Jismlarning erkin tuşişi — Yerning tortiş kuçi maydonida jismlarning nolga teng boşlanğiç tezlikda harakatlanişi. J. e. t. tezligi v Yer markazigaça bölgan masofaga va muhit (havo, suv)ning qarşilik kuçiga boğliq. Agar havoning qarşiligi hisobga olinmasa, jism unça baland bölmagan joydan tuşganda tezlik v= yj2gh ga teng böladi (bunda g — erkin tuşiş tezlanişi; u örtaça 9,8 m/s2 ga teng; h — jismlarning tuşiş balandligi; bu balandlik boşlanğiç vaziyatdan hisoblanadi). Barça jismlar Yerning ayni bir nuqtasida bir xil tezlanişda Yerga tuşadi. Amalda havo qarşiligi ham hisobga olinadi. Yerning öz öqi atrofida aylanişi tufayli J. e. t. tezlanişi ekvatorda qutblardagidan kiçik böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИСМЛАРНИНГ ЭРКИН ТУШИШИ — Ернинг тортиш кучи майдонида жисмларнинг нолга тенг бошланғич тезликда ҳаракатланиши. Ж. э. т. тезлиги v Ер марказигача бўлган масофага ва муҳит (ҳаво, сув)нинг қаршилик кучига боғлиқ. Агар ҳавонинг қаршилиги ҳисобга олинмаса, жисм унча баланд бўлмаган жойдан тушганда тезлик v= yj2gh га тенг бўлади (бунда g — эркин тушиш тезланиши; у ўртача 9,8 м/с2 га тенг; h — жисмларнинг тушиш баландлиги; бу баландлик бошланғич вазиятдан ҳисобланади). Барча жисмлар Ернинг айни бир нуқтасида бир хил тезланишда Ерга тушади. Амалда ҳаво қаршилиги ҳам ҳисобга олинади. Ернинг ўз ўқи атрофида айланиши туфайли Ж. э. т. тезланиши экваторда қутблардагидан кичик бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.