Jitomir viloyati
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 175–176-b. — ziyouz.com
Jitomir viloyati - Ukrainadagi viloyat. 1937 y. 22 sent.da tuzilgan. Mayd. 29,9 ming km2. Aholisi 1467,9 ming kişi (1997), asosan ukrainlar, şuningdek, rus, polyak, yahudiy va b. ham yaşaydi. J. v.da 22 tuman, 9 şahar, 40 şaharça bor. Markazi — Jitomir ş.
Relyefi tepalik va pasttekisliklardan iborat. Foydali qazilmalari: granit, gneys, labradorit, yaşma, topaz, kvarsit, marmar, pirofillit, oxaktoş, mergel, oxra, kvars qumi, kaolin, ötga çidamli tuproq, temir va titan rudalari, qönğir kumir, torf. Iqlimi mu'tadil kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi —5,7°, iyulniki 18,9°. Yillik yoğin 570—600 mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Daryolari Dnepr havzasiga mansub. Qoratuproq, va kulrang örmon tuproği, çimli podzol va botqoq tuproqlar tarqalgan. Viloyat hududi aralaş örmonlar (Polesye) va örmonli daşt zonalarida joylaşgan.
Asosiy sanoat tarmoqlari: ruda va kömir qazib çiqariş, maşinasozlik, töqimaçilik, avtomobilsozlik va b. Oziq-ovqat sanoati (şakar-qand, spirt-araq, pivo, göşt, yoğ-pişloq, sut, un, sabzavot konserva) rivojlangan. Töqimaçilik, tikuvçilik, kön poyabzal, madaniy mollar i. ç. korxonalari bor. Elektr asboblari, kimyo sanoati uçun asbob-uskunalar işlab çiqariladi. Yoğoçsozlik korxonalari va 4 qoğoz f-kasi, şu jumladan elektrotexnika sanoati uçun eksportga eng yupqa kondensator qoğozi işlab çiqaradigan Malin qoğoz f-kasi bor. Oynaşişa (Jitomir), çinni z-dlari va közgu f-kasi işlab turibdi. Kon sanoatida qora metallurgiya sanoati uçun ötga çidamli dinas kvarsitlari, titanli ilmenit, puştirang slanets-pirofillit işlab çiqariladi.
Q. x.da ziğir tola, kartoşka, ğalla, qand lavlagi yetiştiriladi, örmonlidaşt qismida sut-göşt çorvaçiligi rivojlangan. Boğdorçilik va rezavormevaçilik ham salmoqli örin tutadi. Asalari boqiladi. Baliqxöjaligi bor. Asosiy t. y. magistrallari: Kiyev-Brest, Kiyev—Lvov. Asosiy avtomobil magistrali: Kiyev—Lvov. 3 oliy öquv yurti, musiqali drama, qöğirçoq teatrlari, filarmoniya, 8 muzey bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖИТОМИР ВИЛОЯТИ - Украинадаги вилоят. 1937 й. 22 сент.да тузилган. Майд. 29,9 минг км2. Аҳолиси 1467,9 минг киши (1997), асосан украинлар, шунингдек, рус, поляк, яҳудий ва б. ҳам яшайди. Ж. в.да 22 туман, 9 шаҳар, 40 шаҳарча бор. Маркази — Житомир ш.
Рельефи тепалик ва пасттекисликлардан иборат. Фойдали қазилмалари: гранит, гнейс, лабрадорит, яшма, топаз, кварцит, мармар, пирофиллит, охактош, мергель, охра, кварц қуми, каолин, ўтга чидамли тупроқ, темир ва титан рудалари, қўнғир кумир, торф. Иқлими муътадил континентал. Янв.нинг ўртача т-раси —5,7°, июлники 18,9°. Йиллик ёғин 570—600 мм. Вегетация даври 240 кун. Дарёлари Днепр ҳавзасига мансуб. Қoратупроқ, ва кулранг ўрмон тупроғи, чимли подзол ва ботқоқ тупроқлар тарқалган. Вилоят ҳудуди аралаш ўрмонлар (Полесье) ва ўрмонли дашт зоналарида жойлашган.
Асосий саноат тармоқлари: руда ва кўмир қазиб чиқариш, машинасозлик, тўқимачилик, автомобилсозлик ва б. Озиқ-овқат саноати (шакар-қанд, спирт-арақ, пиво, гўшт, ёғ-пишлоқ, сут, ун, сабзавот консерва) ривожланган. Тўқимачилик, тикувчилик, кўн пойабзал, маданий моллар и. ч. корхоналари бор. Электр асбоблари, кимё саноати учун асбоб-ускуналар ишлаб чиқарилади. Ёғочсозлик корхоналари ва 4 қоғоз ф-каси, шу жумладан электротехника саноати учун экспортга энг юпқа конденсатор қоғози ишлаб чиқарадиган Малин қоғоз ф-каси бор. Ойнашиша (Житомир), чинни з-длари ва кўзгу ф-каси ишлаб турибди. Кон саноатида қора металлургия саноати учун ўтга чидамли динас кварцитлари, титанли ильменит, пуштиранг сланец-пирофиллит ишлаб чиқарилади.
Қ. х.да зиғир тола, картошка, ғалла, қанд лавлаги етиштирилади, ўрмонлидашт қисмида сут-гўшт чорвачилиги ривожланган. Боғдорчилик ва резавормевачилик ҳам салмоқли ўрин тутади. Асалари боқилади. Балиқхўжалиги бор. Асосий т. й. магистраллари: Киев-Брест, Киев—Львов. Асосий автомобиль магистрали: Киев—Львов. 3 олий ўқув юрти, мусиқали драма, қўғирчоқ театрлари, филармония, 8 музей бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.