Johiz
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 198-b. — ziyouz.com
Johiz JOHIZ, al-Johiz Abu Usmon Amir ibn Baxr (taxm. 767 — Basra — 868) — arab mutafakkiri, yozuvçi. Mu'taziliylar nazariyotçilaridan biri. «Aljohiziya» deb nom olgan ilohiyot maktabiga asos solgan. Yunon tabiat falsafasi ğoyalari ta'sirida moddaning abadiyligi va xususiyatlarining doimiy özgarib turişi haqidagi fikrlarni bayon qilgan. J. tirik va noorganik jismlar öziga xos tabiiy xususiyatlarga ega, deb hisoblaydi. U insonning iroda erkinligini tabiiy intiliş sifatida talqin etgan. 100 dan ortiq falsafiy asarlar va badiiy töplamlar muallifi. Bular orasida «Olibsotarlar haqida kitob» hajviy novellalar töplami, stilistika va ritorikaga oid «Joylaştiriş va isbotlaş kitobi», tarixiy-siyosiy mazmundagi «Arablar va ularning mijozlari haqida kitob» risolalari maşhur. Ularda örta asr arab Şarqi şaharlari aholisining şaxsiy va ijtimoiy hayoti, urf-odati, axloqi töğrisida ma'lumotlar berilgan. J. asarlarida kiçik hikoyalar, şe'rlar, ertaklar bor. J. arab adabiyoti, xususan, adab janri taraqqiyotiga ta'sir körsatgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖОҲИЗ, ал-Жоҳиз Абу Усмон Амир ибн Бахр (тахм. 767 — Басра — 868) — араб мутафаккири, ёзувчи. Муътазилийлар назариётчиларидан бири. «Алжоҳизия» деб ном олган илоҳиёт мактабига асос солган. Юнон табиат фалсафаси ғоялари таъсирида модданинг абадийлиги ва хусусиятларининг доимий ўзгариб туриши ҳақидаги фикрларни баён қилган. Ж. тирик ва ноорганик жисмлар ўзига хос табиий хусусиятларга эга, деб ҳисоблайди. У инсоннинг ирода эркинлигини табиий интилиш сифатида талқин этган. 100 дан ортиқ фалсафий асарлар ва бадиий тўпламлар муаллифи. Булар орасида «Олибсотарлар ҳақида китоб» ҳажвий новеллалар тўплами, стилистика ва риторикага оид «Жойлаштириш ва исботлаш китоби», тарихий-сиёсий мазмундаги «Араблар ва уларнинг мижозлари ҳақида китоб» рисолалари машҳур. Уларда ўрта аср араб Шарқи шаҳарлари аҳолисининг шахсий ва ижтимоий ҳаёти, урф-одати, ахлоқи тўғрисида маълумотлар берилган. Ж. асарларида кичик ҳикоялар, шеърлар, эртаклар бор. Ж. араб адабиёти, хусусан, адаб жанри тараққиётига таъсир кўрсатган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.