Jomboy tumani
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 183–184-b. — ziyouz.com
Jomboy tumani - Samarqand viloyatidat tuman. 1935 y. 9 fev.da taşkil etilgan (1962 y. 24 dek.da Bulunğur tumani b-n birlaştirilgan, 1970 y. 7 dek.da qayta tuzilgan). Şim.da viloyatning Payariq tumani, Jizzax viloyati, ğarbda Oqdaryo, Samarqand tumanlari, şarqda Bulunğur tumani, jan.da Toyloq tumani b-n çegaradoş. Mayd. 0,55 ming km2. Aholisi 114,3 ming kişi (2000). J.t.da 8 qişloq fuqarolari yiğini (Dehqonobod, Jomboy, Jöriyat, Xolvoyi, Şerqörğon, Qangli, Qoramöyin, Qönğirot), 1 şahar (Jomboy) bor. Markazi — Jomboy ş.
Tabiati. J.t. viloyatning jan.- şarqiy qismida joylaşgan, yer yuzasi past-tekislik va qirlardan iborat. Şim.da Ğubdin toği va toğ oldi tekisligi joylaşgan. Iqlimi keskin kontinental. Iyulning örtaça t-rasi 27°, yanv.niki —2,6°. Yiliga 317 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 240 kun. Tipik böz tuproq, allyuvial ötloqi, ötloqi, ötloqi-botqoq tuproqlar tarqalgan. Tuman jan.da Zarafşon daryosi oqib ötadi. Sarisuv, Polvon, Örta, Bulunğur, Mirza va b. kanallari bor. Toğ oldi qismida çöl ösimliklari, tekislikda esa beşbarmoq, qirqböğim, qöğa, qamiş va b. ösadi. Yovvoyi hayvonlardan böri, çiyaböri, quyon, yumronqoziq, quşlardan kökqarğa, bulbul, kakku, laylak va b. uçraydi. J.t. hududida Zarafşon qöriqxonasi joylaşgan. Örta asrlarda tuman hududida Bedana qöriği deb atalgan mavze bölgan.
Aholisi, asosan özbeklar; şuningdek, tojik, tatar, rus va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga 208 kişi töğri keladi. Qişloq aholisi 100,6 ming, şaharliklar 13,7 ming.
Xöjaligi. J. t.da 11 sanoat korxonasi, jumladan paxta tozalaş z-di, 3 ta qöşma korxona, (eng muhimi «Samjinteks» Özbekiston-Turkiya qöşma töqimaçilik f-kasi), qariyb 150 ta kiçik korxona bor. Q.x.da paxtaçilik, gallaçilik, sabzavotçilik, çorvaçilik b-n şuğullaniladi. Jami yer fondi 55,9 ming ga, şu jumladan suğoriladigan yerlar 28,1 ming ga. Q.x.ga yaroqli yerlar 46,9 ming ga, örmon fondi yerlari 2,4 ming ga. Paxta 6,2 ming ga, ğalla 12,3 ming ga, sabzavot 350 ga yerga ekiladi. Tumanda 13 jamoa, 5 şirkat, 1 örmon, 1 çorva xöjaligi mavjud. Tuman jamoa xöjaliklari va şaxsiy xöjaliklarda qariyb 42 ming qoramol, 20 mingga yaqin qöy-eçki bor. Örmon mayd. 277 ga. Örmon xöjaligida asosan, terak östiriladi. Tuman hududidan Toşkent—Samarqand t. y. ötgan (17 km). Xalqaro avtomobil yöli 20 km. Jami 56 umumiy ta'lim maktabida 31 mingdan ziyod öquvçi, hunar litseyida 600 ga yaqin öquvçi ta'lim olmoqda. Markaziy kutubxona, markaziy bolalar kutubxonasi, 43 qişloq kutubxonasi, markaziy madaniyat uyi, 18 qişloq madaniyat uyi, klub, maişiy xizmat körsatiş punktlari bor. 446 örinli 3 kasalxonada 198 vraç bölib, har 10 ming kişiga 17,3 vraç töğri keladi. 1935 y.dan «Jomboy tongi» gaz. naşr etiladi (adadi 1310).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖОМБОЙ ТУМАНИ - Самарқанд вилоятидат туман. 1935 й. 9 фев.да ташкил этилган (1962 й. 24 дек.да Булунғур тумани б-н бирлаштирилган, 1970 й. 7 дек.да қайта тузилган). Шим.да вилоятнинг Пайариқ тумани, Жиззах вилояти, ғарбда Оқдарё, Самарқанд туманлари, шарқда Булунғур тумани, жан.да Тойлоқ тумани б-н чегарадош. Майд. 0,55 минг км2. Аҳолиси 114,3 минг киши (2000). Ж.т.да 8 қишлоқ фуқаролари йиғини (Деҳқонобод, Жомбой, Жўрият, Холвойи, Шерқўрғон, Қангли, Қорамўйин, Қўнғирот), 1 шаҳар (Жомбой) бор. Маркази — Жомбой ш.
Табиати. Ж.т. вилоятнинг жан.- шарқий қисмида жойлашган, ер юзаси паст-текислик ва қирлардан иборат. Шим.да Ғубдин тоғи ва тоғ олди текислиги жойлашган. Иқлими кескин континентал. Июлнинг ўртача т-раси 27°, янв.ники —2,6°. Йилига 317 мм ёғин тушади. Вегетация даври 240 кун. Типик бўз тупроқ, аллювиал ўтлоқи, ўтлоқи, ўтлоқи-ботқоқ тупроқлар тарқалган. Туман жан.да Зарафшон дарёси оқиб ўтади. Сарисув, Полвон, Ўрта, Булунғур, Мирза ва б. каналлари бор. Тоғ олди қисмида чўл ўсимликлари, текисликда эса бешбармоқ, қирқбўғим, қўға, қамиш ва б. ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан бўри, чиябўри, қуён, юмронқозиқ, қушлардан кўкқарға, булбул, какку, лайлак ва б. учрайди. Ж.т. ҳудудида Зарафшон қўриқхонаси жойлашган. Ўрта асрларда туман ҳудудида Бедана қўриғи деб аталган мавзе бўлган.
Аҳолиси, асосан ўзбеклар; шунингдек, тожик, татар, рус ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га 208 киши тўғри келади. Қишлоқ аҳолиси 100,6 минг, шаҳарликлар 13,7 минг.
Хўжалиги. Ж. т.да 11 саноат корхонаси, жумладан пахта тозалаш з-ди, 3 та қўшма корхона, (энг муҳими «Самжинтекс» Ўзбекистон-Туркия қўшма тўқимачилик ф-каси), қарийб 150 та кичик корхона бор. Қ.х.да пахтачилик, галлачилик, сабзавотчилик, чорвачилик б-н шуғулланилади. Жами ер фонди 55,9 минг га, шу жумладан суғориладиган ерлар 28,1 минг га. Қ.х.га яроқли ерлар 46,9 минг га, ўрмон фонди ерлари 2,4 минг га. Пахта 6,2 минг га, ғалла 12,3 минг га, сабзавот 350 га ерга экилади. Туманда 13 жамоа, 5 ширкат, 1 ўрмон, 1 чорва хўжалиги мавжуд. Туман жамоа хўжаликлари ва шахсий хўжаликларда қарийб 42 минг қорамол, 20 мингга яқин қўй-эчки бор. Ўрмон майд. 277 га. Ўрмон хўжалигида асосан, терак ўстирилади. Туман ҳудудидан Тошкент—Самарқанд т. й. ўтган (17 км). Халқаро автомобиль йўли 20 км. Жами 56 умумий таълим мактабида 31 мингдан зиёд ўқувчи, ҳунар лицейида 600 га яқин ўқувчи таълим олмоқда. Марказий кутубхона, марказий болалар кутубхонаси, 43 қишлоқ кутубхонаси, марказий маданият уйи, 18 қишлоқ маданият уйи, клуб, маиший хизмат кўрсатиш пунктлари бор. 446 ўринли 3 касалхонада 198 врач бўлиб, ҳар 10 минг кишига 17,3 врач тўғри келади. 1935 й.дан «Жомбой тонги» газ. нашр этилади (адади 1310).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.