Jonbos qal'a
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Jonbos qal'a JONBOS QAL'A, Yonboş qal'a — qad. qal'a xarobasi. Qoraqalpoğistonning Törtköl tumanidagi Sulton Uvays toği jan.-şarqida joylaşgan (mil. av. 4-a.—mil. 2- a.). S. P. Tolstoye rahbarligidagi Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi tekşirgan (1938-39). J.q. mayd. 200x170 m; xom ğişt va paxsadan qilingan qalin va qöş devorlar b-n öralgan. Devorlarining bal. 10—11 m, qalinligi 1 — 13 m, ular örtasidagi 2,8 m kenglikda yölak bölib, taşqi devorda şaxmat taxtasi tarzida ikki qator qiya şinaklar bölgan. Darvozadan boşlangan yöl qal'ani teng ikki dahaga ajratgan, yöl oxirida otaşparastlar ibodatxonasi — otaşkada xarobasi, qal'a içida 300 dan oşiq uy va kiçik xrvlilar, sopol pişiradigan xumdon qazib oçilgan. Çarxda yasalgan juda köp sifatli sopol idişlar (katta-kiçik köza, xum, uzun tutqiçli qadah, çuqur kosa, qozon va b.) topilgan. Ayrim közalar bandining yuqori qismi idiş çetini tişlab turgan arslon va b. jonzodlar şaklidan iborat. Turli rangdagi katta-kiçik marjon-munçoqlar orasida Suriya, Misr, Şim. Qora dengiz böyi şaharlaridan keltirilganlari ham uçraydi. J. q. mil. 2-a.da xarobaga aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖОНБОС ҚАЛЪА, Ёнбош қалъа — қад. қалъа харобаси. Қорақалпоғистоннинг Тўрткўл туманидаги Султон Увайс тоғи жан.-шарқида жойлашган (мил. ав. 4-а.—мил. 2- а.). С. П. Толстое раҳбарлигидаги Хоразм археология-этнография экспедицияси текширган (1938-39). Ж.қ. майд. 200x170 м; хом ғишт ва пахсадан қилинган қалин ва қўш деворлар б-н ўралган. Деворларининг бал. 10—11 м, қалинлиги 1 — 13 м, улар ўртасидаги 2,8 м кенгликда йўлак бўлиб, ташқи деворда шахмат тахтаси тарзида икки қатор қия шинаклар бўлган. Дарвозадан бошланган йўл қалъани тенг икки даҳага ажратган, йўл охирида оташпарастлар ибодатхонаси — оташкада харобаси, қалъа ичида 300 дан ошиқ уй ва кичик хрвлилар, сопол пиширадиган хумдон қазиб очилган. Чархда ясалган жуда кўп сифатли сопол идишлар (катта-кичик кўза, хум, узун тутқичли қадаҳ, чуқур коса, қозон ва б.) топилган. Айрим кўзалар бандининг юқори қисми идиш четини тишлаб турган арслон ва б. жонзодлар шаклидан иборат. Турли рангдаги катта-кичик маржон-мунчоқлар орасида Сурия, Миср, Шим. Қора денгиз бўйи шаҳарларидан келтирилганлари ҳам учрайди. Ж. қ. мил. 2-а.да харобага айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.