Jonibek
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191–192-b. — ziyouz.com
Jonibek (7-1357) - Oltin Örda xoni (1342—57), Özbekxonning ikkinçi öğli. Rus va Litva knyazlarining içki işlariga aralaşgan. Moskvaning uluğ knyazlari Semyon Ivanoviç Gordiy va Ivan II Ivanoviç Krasniy J.ga qaram bölişgan. J. öz hukmronligi davrida Jan. Ozarbayjonni Oltin Ördaga qöşiş uçun kuraşib Tabrizni egallagan (1356) va u yerda öğli Berdibekni hokim qilib qoldirgan. J. öz hokimiyatini mustahkamlaş uçun Oltin Ördada islom dinini tarqata boşlagan (masjid va madrasalar qurdirgan, ulamolarni saroyga jalb etgan). Toj-taxt uçun bölgan kuraşda bir guruh fitnaçilar tarafidan öldirilgan. J. ölimidan sal avval Tabrizda qözğolon bölib, xalq Oltin Örda noibini haydab çiqargan. Jaloyiriylar bu voqeadan foydalanganlar va hokimiyat amir Uvays qöliga (1356—74) ötgan.
/ld.-Grekov B. D.,Yakubovskiy A. Yu., Oltin Örda va uning qulaşi, T., 1956.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖОНИБЕК (7-1357) - Олтин Ўрда хони (1342—57), Ўзбекхоннинг иккинчи ўғли. Рус ва Литва князларининг ички ишларига аралашган. Москванинг улуғ князлари Семён Иванович Гордий ва Иван II Иванович Красний Ж.га қарам бўлишган. Ж. ўз ҳукмронлиги даврида Жан. Озарбайжонни Олтин Ўрдага қўшиш учун курашиб Табризни эгаллаган (1356) ва у ерда ўғли Бердибекни ҳоким қилиб қолдирган. Ж. ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаш учун Олтин Ўрдада ислом динини тарқата бошлаган (масжид ва мадрасалар қурдирган, уламоларни саройга жалб этган). Тож-тахт учун бўлган курашда бир гуруҳ фитначилар тарафидан ўлдирилган. Ж. ўлимидан сал аввал Табризда қўзғолон бўлиб, халқ Олтин Ўрда ноибини ҳайдаб чиқарган. Жалойирийлар бу воқеадан фойдаланганлар ва ҳокимият амир Увайс қўлига (1356—74) ўтган.
/ld.-Греков Б. Д.,Якубовский А. Ю., Олтин Ўрда ва унинг қулаши, Т., 1956.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.