Jonlantiriş
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193–194-b. — ziyouz.com
Jonlantiriş (adabiyotda) - istiora turlaridan biri, odamlarga xos sifatlarni jonsiz hodisa va buyumlarga köçiriş. J. inson tafakkuri b-n boğliq. Inson voqelikdagi narsa va hodisalarni qiyoslaş, öxşatişlar, börttirişlar orqali jonliroq va aniqroq tasavvur qilişga, aniq, ilmiy tafakkur qiliş b-n birga badiiy fikrlaşga ham intiladi. Şuning uçun J. faqat badiiy asarlarda emas, jonli tilda ham uçraydi: «dengiz hayqiradi», «daraxt yiğlaydi» va b. J. özbek adabiyoti tarixida 2 xil körinişda namoyon bölgan: taşhis (şaxs b-n boğliq) — şaxsga xos sifatlarni jonsiz narsalar va hodisalarga beriş: intoq (nutq b-n boğliq) — narsa va hodisalarni nutq egasi qilib körsatiş. J. ertak va masallarda, şuningdek, munozaralarda keng qöllaniladi. Mac, Gulxaniyning «Zarbulmasal»ida, Solohiyning «Gulbulbul»ida, Majlisiyning «Qissai Sayfulmuluk» asarlarida J.ning har ikki turi köp uçraydi. Hoz. özbek adabiyotida ham J.ning ajoyib namunalari mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖОНЛАНТИРИШ (адабиётда) - истиора турларидан бири, одамларга хос сифатларни жонсиз ҳодиса ва буюмларга кўчириш. Ж. инсон тафаккури б-н боғлиқ. Инсон воқеликдаги нарса ва ҳодисаларни қиёслаш, ўхшатишлар, бўрттиришлар орқали жонлироқ ва аниқроқ тасаввур қилишга, аниқ, илмий тафаккур қилиш б-н бирга бадиий фикрлашга ҳам интилади. Шунинг учун Ж. фақат бадиий асарларда эмас, жонли тилда ҳам учрайди: «денгиз ҳайқиради», «дарахт йиғлайди» ва б. Ж. ўзбек адабиёти тарихида 2 хил кўринишда намоён бўлган: ташҳис (шахс б-н боғлиқ) — шахсга хос сифатларни жонсиз нарсалар ва ҳодисаларга бериш: интоқ (нутқ б-н боғлиқ) — нарса ва ҳодисаларни нутқ эгаси қилиб кўрсатиш. Ж. эртак ва масалларда, шунингдек, мунозараларда кенг қўлланилади. Mac, Гулханийнинг «Зарбулмасал»ида, Солоҳийнинг «Гулбулбул»ида, Мажлисийнинг «Қиссаи Сайфулмулук» асарларида Ж.нинг ҳар икки тури кўп учрайди. Ҳоз. ўзбек адабиётида ҳам Ж.нинг ажойиб намуналари мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.