Jorj Gabriyel Stoks
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 613–614-b. — ziyouz.com
Stoks Jorj Gabriyel Gabriyel (1819.13.8, Skrin, Irlandiya — 1903.1.2, Kembrij) — ingliz fizigi va matematigi, London Qirollik jamiyati a'zosi (1851 y.dan) va uning prezidenti (1885— 90). Kembrij un-tini tugatgan (1841). 1849 y.dan şu un-t prof. Ilmiy işlari optika, gidrodinamika va matematik fizikaga oid. Optikada Nyuton halqasi, aberratsiya, interferensiya, lyuminessensiya, fluoressensiya va yoruğlikning qutblanişini örgandi. Xususan, fotolyuminessensiya tölqin uzunligi uni hosil qiladigan yeruğlik tölqin uzunligidan katta bölişini tasdiqlaydigan qoida (Stoke qoidasi) ni topgan (1852). Gidrodinamikada qovuşoq suyuqliklar harakati nazariyasi (Navye—Stoke tenglamasi, Stoke qonuni) ni işlab çiqqan. Kinematik yopişqoklik birligi nomi uning şarafiga qöyilgan. S.mat.da sirt böyiça va uni örab turgan egri çiziq böyiça olingan integrallar orasidagi boğliqlik aniklagan (Stoke formulasi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТОКС (Stokes) Жорж Габриель (1819.13.8, Скрин, Ирландия — 1903.1.2, Кембриж) — инглиз физиги ва математиги, Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1851 й.дан) ва унинг президенти (1885— 90). Кембриж ун-тини тугатган (1841). 1849 й.дан шу ун-т проф. Илмий ишлари оптика, гидродинамика ва математик физикага оид. Оптикада Ньютон ҳалқаси, аберрация, интерференция, люминесценция, флуоресценция ва ёруғликнинг қутбланишини ўрганди. Хусусан, фотолюминесценция тўлқин узунлиги уни ҳосил қиладиган еруғлик тўлқин узунлигидан катта бўлишини тасдиқлайдиган қоида (Стоке қоидаси) ни топган (1852). Гидродинамикада қовушоқ суюқликлар ҳаракати назарияси (Навье—Стоке тенгламаси, Стоке қонуни) ни ишлаб чиққан. Кинематик ёпишқоклик бирлиги номи унинг шарафига қўйилган. С.мат.да сирт бўйича ва уни ўраб турган эгри чизиқ бўйича олинган интеграллар орасидаги боғлиқлик аниклаган (Стоке формуласи).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.