Jovanni da Plano Karpini
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 190-b. — ziyouz.com
Karpini Jovanni da Plano (1182-1252) — italiyalik sayyoh va rohib. Möğullarning ğarbga qilgan istilosidan söng Rim papasi Innokentiy IV tomonidan (1245 y.gi Lion sobori topşiriğiga köra), josuslik maqsadida yuborilgan elçilarga boş bölgan (1245— 47). Liondan safarga çiqib, Jan.Rossiya, Xorazm, Yettisuv, Tarbağatoy orqali qoon ördasiga, Qoraqurumga kelgan. Bu yerda u möğul zodagonlarining buyuk qoon saylaş marosimi — qurultoyida qatnaşadi va Öqtoyxonning öğli Guyukxonnm taxtga ötiriş marosimida qatnaşgan. K. vataniga qaytayotganda Botuxon qabulida bölgan, 1247 y. Guyukxon xati b-n qaytib kelgan. Safar hisobotini «Libellus historicus» asarida bayon etib, unda K. körgan joylari, xususan, Movarounnahrning geog.si, xalqlari haqida ma'lumotlar töplagan. Xorazm, Qizilqum, Amudaryo, Sirdaryo, Tyanşan toğlari haqida umumiy tuşunçalar bergan. Yevropaliklar Şarq madaniyatiga oid ma'lumotlarni birinçi marta K. asarlaridan olgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРПИНИ Жованни да Плано (1182-1252) — италиялик сайёҳ ва роҳиб. Мўғулларнинг ғарбга қилган истилосидан сўнг Рим папаси Иннокентий IV томонидан (1245 й.ги Лион собори топшириғига кўра), жосуслик мақсадида юборилган элчиларга бош бўлган (1245— 47). Лиондан сафарга чиқиб, Жан.Россия, Хоразм, Еттисув, Тарбағатой орқали қоон ўрдасига, Қорақурумга келган. Бу ерда у мўғул зодагонларининг буюк қоон сайлаш маросими — қурултойида қатнашади ва Ўқтойхоннинг ўғли Гуюкхоннм тахтга ўтириш маросимида қатнашган. К. ватанига қайтаётганда Ботухон қабулида бўлган, 1247 й. Гуюкхон хати б-н қайтиб келган. Сафар ҳисоботини «Libellus historicus» асарида баён этиб, унда К. кўрган жойлари, хусусан, Мовароуннаҳрнинг геог.си, халқлари ҳақида маълумотлар тўплаган. Хоразм, Қизилқум, Амударё, Сирдарё, Тяньшан тоғлари ҳақида умумий тушунчалар берган. Европаликлар Шарқ маданиятига оид маълумотларни биринчи марта К. асарларидан олган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.