Juft tuyoqlilar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 225-b. — ziyouz.com
Juft tuyoqlilar (Artiodactyla) -sut emizuvçilar sinfining turkumi. Quyi eotsendan ma'lum. Oyoqlari öqi kuçli rivojlangan bölib, 3- va 4-barmoqlari örtasidan ötadi. 2- va 3-barmoklari kuçeiz rivojlangan, 1-barmogi bölmaydi. Oyoqlarining sagittal qismidan bukilişi va yozilişi tufayli harakat qiladi, ömrov suyagi yöq. 2 kenja turkum: kavşavçi va kavşamaydigan kenja turkumga bölinadi. Hoz. zamon faunasida 150 ga yaqin turi ma'lum. Keng tarkalgan, Avstraliya va Yangi Zelandiyaga introduksiya qilingan. Özbekistonda 8 turi ma'lum. Ösimlikxör, ba'zan xammaxör (tönğiz). Bir qança turlari (eçki, qöy, sigir) xonakilaştirilgan. Köpçilik yovvoyi turlarining soni kamayib ketmoqda. Bir qança turlari (jayran, arxar, toğ eçkisi) Özbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖУФТ ТУЁҚЛИЛАР (Artiodactyla) -сут эмизувчилар синфининг туркуми. Қуйи эоцендан маълум. Оёқлари ўқи кучли ривожланган бўлиб, 3- ва 4-бармоқлари ўртасидан ўтади. 2- ва 3-бармоклари кучеиз ривожланган, 1-бармоги бўлмайди. Оёқларининг сагиттал қисмидан букилиши ва ёзилиши туфайли ҳаракат қилади, ўмров суяги йўқ. 2 кенжа туркум: кавшавчи ва кавшамайдиган кенжа туркумга бўлинади. Ҳоз. замон фаунасида 150 га яқин тури маълум. Кенг таркалган, Австралия ва Янги Зеландияга интродукция қилинган. Ўзбекистонда 8 тури маълум. Ўсимликхўр, баъзан хаммахўр (тўнғиз). Бир қанча турлари (эчки, қўй, сигир) хонакилаштирилган. Кўпчилик ёввойи турларининг сони камайиб кетмоқда. Бир қанча турлари (жайран, архар, тоғ эчкиси) Ўзбекистон Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.