Julio Mazarini
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Mazarini Julio MAZARINI (ital. Mazarini, frans. Mazarin) Julio (1602.14.7, Peşina — 1661.9.3) — Fransiya davlat arbobi. M. Keraskoda (1631) tinçlik sulhini tuzişda va Parijda papa elçisi bölgan vaqtda (1634—36) Rişelyenit e'tiborini tortgan va uning işonçli kişisiga aylangan. 1640 y. M. fransuz diplomatik xizmatiga ötgan. 1641 y.dan — kardinal. 1643 y.da qiroliça Anna Avstriyskaya (M. b-n yaşirin nikohsan ötgan) tomonidan 1-vazir etib tayinlangan. M. oğir vaziyatda fransuz absolyutizmi (mutlaq hokimiyati)ni mustahkamlaş siyosatini davom ettirgan; xalq qözğolonlarini şafqatsizlarça bostirgan; Fronda b-n bölgan kuraşni boşqargan (1648). M. 1651—52 y.larda Fransiyadan ketişga majbur bölgan. Fronda yengilganidan keyin 1653 y.da qaytib kelgan va umrining oxirigaça hokimiyatni boşqargan. Taşqi siyosatda köp yutukdarga erişgan [Vestfaliya suşi, 1648); Angliya b-n tinçlik va savdo şart-nomalari (1655) hamda harbiy ittifoq, 1657; Pirenei sulhi, 1659 va b]. M.ning bu yutuklari Fransiyaning Yevropadagi siyosiy obröyini mustahkamlaşda muhim örin tutgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАЗАРИНИ (итал. Mazarini, франц. Mazarin) Жулио (1602.14.7, Пешина — 1661.9.3) — Франция давлат арбоби. М. Кераскода (1631) тинчлик сулҳини тузишда ва Парижда папа элчиси бўлган вақтда (1634—36) Ришельенит эътиборини тортган ва унинг ишончли кишисига айланган. 1640 й. М. француз дипломатик хизматига ўтган. 1641 й.дан — кардинал. 1643 й.да қиролича Анна Австрийская (М. б-н яширин никоҳцан ўтган) томонидан 1-вазир этиб тайинланган. М. оғир вазиятда француз абсолютизми (мутлақ ҳокимияти)ни мустаҳкамлаш сиёсатини давом эттирган; халқ қўзғолонларини шафқатсизларча бостирган; Фронда б-н бўлган курашни бошқарган (1648). М. 1651—52 й.ларда Франциядан кетишга мажбур бўлган. Фронда енгилганидан кейин 1653 й.да қайтиб келган ва умрининг охиригача ҳокимиятни бошқарган. Ташқи сиёсатда кўп ютукдарга эришган [Вестфалия сущи, 1648); Англия б-н тинчлик ва савдо шарт-номалари (1655) ҳамда ҳарбий иттифоқ, 1657; Пиренеи сулҳи, 1659 ва б]. М.нинг бу ютуклари Франциянинг Европадаги сиёсий обрўйини мустаҳкамлашда муҳим ўрин тутган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.