Jurjon
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 218–219-b. — ziyouz.com
Jurjon JURJON, Jurjoniya (fors. Görgon) — örta asrlardagi viloyat va şahar. Kaspiy dengizining jan.-şarqida, Eronning şim.da joylaşgan. Arablar J. viloyatini Xurosonga nisbatan keç zabt etganlar (717 y.). J. şahri arablar davrida bunyod etilgan. 10— 11-a.larda J. şahri mahalliy ziyoriylar sulolasi poytaxti bölgan. J.ning siyosiy mavqei pasaygan bölsa ham, arab geograflarining ta'kidlaşlariga qaraganda, Kaspiy böyi viloyatlarida eng katta şahar hisoblangan. J. viloyati hosildorligi, turli xildagi madaniy ösimliklari, özining ipagi b-n şuhrat krzongan. J. şahridan ötgan daryo uni 2 qismga: Şahriston va Bakrobodga ajratgan, ular özaro köprik b-n boğlangan. Şaxriston öng qirğoqda, Bakrobod söl qirğoqsa joylaşgan. 10-a.dayoq şahar Somoniylar va Buvay-hiylar örtasidagi uruşlar natijasida tanazzulga uçragan, ziyoriylar kim ğolib bölsa öşa tomonga ötib turişgan. Ziyoriylar davrida qurilgan Qobus ibn Vaşmgir maqbarasi (1007—07) hozirgaça saklanib qolgan. J.ning dengiz porti bölib Görgon daryosi quyi oqimida, hoz. Kumuştepa qişloği örnida joylaşgan Abeskun gavani xizmat qilgan. Uning yonida sanoat şahri sifatida Astrobod ham qayd etib ötilgan. Amir Temur va temuriylar davrida Astrobod ş. yuksalib, viloyat ham uning nomi b-n maşhur bölgan. Örta asrlarda ilm-fan taraqqiy etgan J.dan köplab olimu fuzalolar yetişib çiqqan.
Ad.: Bartold V. V., Soçineniya, t. 7, M„ 1971.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖУРЖОН, Журжония (форс. Гўргон) — ўрта асрлардаги вилоят ва шаҳар. Каспий денгизининг жан.-шарқида, Эроннинг шим.да жойлашган. Араблар Ж. вилоятини Хуросонга нисбатан кеч забт этганлар (717 й.). Ж. шаҳри араблар даврида бунёд этилган. 10— 11-а.ларда Ж. шаҳри маҳаллий зиёрийлар сулоласи пойтахти бўлган. Ж.нинг сиёсий мавқеи пасайган бўлса ҳам, араб географларининг таъкидлашларига қараганда, Каспий бўйи вилоятларида энг катта шаҳар ҳисобланган. Ж. вилояти ҳосилдорлиги, турли хилдаги маданий ўсимликлари, ўзининг ипаги б-н шуҳрат крзонган. Ж. шаҳридан ўтган дарё уни 2 қисмга: Шаҳристон ва Бакрободга ажратган, улар ўзаро кўприк б-н боғланган. Шахристон ўнг қирғоқда, Бакробод сўл қирғоқца жойлашган. 10-а.даёқ шаҳар Сомонийлар ва Бувай-ҳийлар ўртасидаги урушлар натижасида таназзулга учраган, зиёрийлар ким ғолиб бўлса ўша томонга ўтиб туришган. Зиёрийлар даврида қурилган Қобус ибн Вашмгир мақбараси (1007—07) ҳозиргача сакланиб қолган. Ж.нинг денгиз порти бўлиб Гўргон дарёси қуйи оқимида, ҳоз. Кумуштепа қишлоғи ўрнида жойлашган Абескун гавани хизмат қилган. Унинг ёнида саноат шаҳри сифатида Астробод ҳам қайд этиб ўтилган. Амир Темур ва темурийлар даврида Астробод ш. юксалиб, вилоят ҳам унинг номи б-н машҳур бўлган. Ўрта асрларда илм-фан тараққий этган Ж.дан кўплаб олиму фузалолар етишиб чиққан.
Ад.: Бартольд В. В., Сочинения, т. 7, М„ 1971.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.