Juvayniy
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Juvayniy JUVAYNIY, Alouddin Otamalik ibn Bahouddin Muhammad al-Juvayniy (1226, Ğarbiy Xuroson, Juvayn viloyati, Ozodvor qişloği — 1283, Ar-ron) — tarixçi olim va davlat arbobi. Yoşligidan arab, fors, möğul, uygur tillarini mukammal örgangan. Xurosondagi möğul hukmdorlari Qirköz, Argun oğa va Huloku devonida xizmat qilgan. 1247— 53 y.larda Qoraqurum (Möğuliston)ga borgan. Elxonlarnnng Bağdoddagi noibi (1259—83, tanaffuslar b-n).
J. Möğuliston, Örta Osiyo hamda Eronning 13-a.dagi ijtimoiysiyosiy tarixidan hikoya qiluvçi «Tarixi jahonkuşoy» (1260) nomli şoh asari b-n şuxrat topdi. Asar 3 qismdan iborat: 1) möğullar; ularning Çingizxon davridagi istiloçilik yurişlaridan to Guyukxon davri (1246—48) gaça, şuningdek, Jöjixon, Çiğatoy va avlodlarining tarixi; 2) Xorazmşoxlar va Xurosonning möğul xukmdorlari davridagi (1258 y.gaça) tarixi; 3) Hulokuxonning Eronni zabt etişi (1256—58), şuningdek, ismoiliylar va ularning davlati tarixi batafsil bayon etilgan. Örta Osiyo tarixi uçun asarning 1—2 qismlari alohida qimmatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖУВАЙНИЙ, Алоуддин Отамалик ибн Баҳоуддин Муҳаммад ал-Жувайний (1226, Ғарбий Хуросон, Жувайн вилояти, Озодвор қишлоғи — 1283, Ар-рон) — тарихчи олим ва давлат арбоби. Ёшлигидан араб, форс, мўғул, уйгур тилларини мукаммал ўрганган. Хуросондаги мўғул ҳукмдорлари Қиркўз, Аргун оға ва Ҳулоку девонида хизмат қилган. 1247— 53 й.ларда Қорақурум (Мўғулистон)га борган. Элхонларнннг Бағдоддаги ноиби (1259—83, танаффуслар б-н).
Ж. Мўғулистон, Ўрта Осиё ҳамда Эроннинг 13-а.даги ижтимоийсиёсий тарихидан ҳикоя қилувчи «Тарихи жаҳонкушой» (1260) номли шоҳ асари б-н шухрат топди. Асар 3 қисмдан иборат: 1) мўғуллар; уларнинг Чингизхон давридаги истилочилик юришларидан то Гуюкхон даври (1246—48) гача, шунингдек, Жўжихон, Чиғатой ва авлодларининг тарихи; 2) Хоразмшохлар ва Хуросоннинг мўғул хукмдорлари давридаги (1258 й.гача) тарихи; 3) Ҳулокухоннинг Эронни забт этиши (1256—58), шунингдек, исмоилийлар ва уларнинг давлати тарихи батафсил баён этилган. Ўрта Осиё тарихи учун асарнинг 1—2 қисмлари алоҳида қимматга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.