Kabelli televideniye
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 5–6-b. — ziyouz.com
Kabelli televideniye - televizion körsatuvning xususiy tizimi; bunda televizion signallar foydalaniladigan antennaga bevosita ulanadigan yuqori çastotali kabel böyiça uzatiladi va bu signallarni oddiy televizorlar qabul qiladi. Köpinça (ayniqsa, tijorat maqsadlarida), K.t. körsatuvlari şunday kodlab qöyiladiki, ularni qabul qiliş uçun qöşimça dekodlovçi qurilma örnatişga töğri keladi. Bu qurilmani ayni televizion kanal egasi hisoblangan firma örnatadi. K.t. körsatuvlari vaqt va hudud jihatdan çeklangan böladi.
KABEL (gollandça kabel — arqon, tros) — germetik himoyalangan qobiq içiga joylaştirilgan bir yoki bir neça izolyatsiyalangan simlardan iborat material. Kuç, aloqa va radioçastota K.lari, nazorat (tekşiriş), ölçaş K.i. va b. xillari bor. Bulardan taşqari, gaz va moy töldirilgan K. ham böladi. K. köpinça mis yoki alyuminiydan, kamdan-kam pölat-mis va pölat-alyuminiydan tayyorlanadi. Vazifasiga köra, bir yoki köp simli, doyra va şakldor böladi. Izolyatsiyalaşda maxsus qoğoz, rezina, plastmassa va b. işlatiladi. Simlarni nam va kimyoviy moddalar ta'siridan himoya qiluvçi qobiq qörğoşin, alyuminiy, plastmassa yoki rezinadan tayyorlanadi. K.ni mexanik ta'sirlar, korroziyalardan saqlaş uçun ularga pölat lentalar yoki sim (zir\) lar öraladi va ularning ustidan plastmassa yoki qoğoz lenta, jut va bitumlar qoplanadi. Kuç K.i b-n elektr energiyasi uzatiladi va taqsimlanadi; 1, 2, 3 (köp tarqalgani) va 4 simli böladi. Bunday K. ning tok ötkazadigan simlari mis yoki alyuminiydan tayyorlanib, sirti moykanifol modda yoki mineral moy şimdirilgan K. qoğozi, rezina yoxud plastmassa b-n qoplanadi. Odatda, kuç K.ining qobiği qörğoşin, alyuminiy yoki plastmassadan koplanadi, qobiqusti esa K. ipi va metall zirh b-n öraladi. Harakatlanuvçi obyektlar (parmalaş maşinasi, ekskavator, kötargiçlar) ga elektr energiya keltiriladigan K. egiluvçan qobiqlar b-n qoplanadi. Aloqa K.i simli aloqada işlatiladi. Tuzilişiga köra, simmetrik va koaksial K., çastotalar spektri böyiça past çastotali (10 kGs) va yuqori çastotali (10 kGs dan yukrri) xillarga bölinadi. Bulardan taşqari, vdaharlararo aloqa K.i va mahalliy (şahar va qişloq içidagi st-yadan boşqariladigan, şaxta içida va b.), yer osti (zovurga yoki K. kanalizatsiyasi inşootiga yotqiziladigan), xavodan tayançlar orqali va suv ostidan (dare, dengiz va okean tublariga joylaştirib) ötkaziladigan xillari bor. Aloqa K.i telefon va telegraf aloqada, televideniye va b.da qöllaniladi. Radioçastota K.i b-n radio va videosignallar uzatiladi. Radioçastotali koaksial K., radioçastotali simmetrik K., spiral K. (spiralsimon içki utkazgiçli koaksial) xillarga bulinadi. Radioçastota K.i orqali uzatiladigan signal çastotalari YukGs dan YugGs gaça boradi. Radioçastota K.i radiotexnik va elektron apparaturalarning elementlarini uzaro tutaştirişda, bu apparaturalarni uzatuvçi va qabul qiluvçi antennalarga ulaşda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАБЕЛЛИ ТЕЛЕВИДЕНИЕ - телевизион кўрсатувнинг хусусий тизими; бунда телевизион сигналлар фойдаланиладиган антеннага бевосита уланадиган юқори частотали кабель бўйича узатилади ва бу сигналларни оддий телевизорлар қабул қилади. Кўпинча (айниқса, тижорат мақсадларида), К.т. кўрсатувлари шундай кодлаб қўйиладики, уларни қабул қилиш учун қўшимча декодловчи қурилма ўрнатишга тўғри келади. Бу қурилмани айни телевизион канал эгаси ҳисобланган фирма ўрнатади. К.т. кўрсатувлари вақт ва ҳудуд жиҳатдан чекланган бўлади.
КАБЕЛЬ (голландча kabel — арқон, трос) — герметик ҳимояланган қобиқ ичига жойлаштирилган бир ёки бир неча изоляцияланган симлардан иборат материал. Куч, алоқа ва радиочастота К.лари, назорат (текшириш), ўлчаш К.и. ва б. хиллари бор. Булардан ташқари, газ ва мой тўлдирилган К. ҳам бўлади. К. кўпинча мис ёки алюминийдан, камдан-кам пўлат-мис ва пўлат-алюминийдан тайёрланади. Вазифасига кўра, бир ёки кўп симли, дойра ва шаклдор бўлади. Изоляциялашда махсус қоғоз, резина, пластмасса ва б. ишлатилади. Симларни нам ва кимёвий моддалар таъсиридан ҳимоя қилувчи қобиқ қўрғошин, алюминий, пластмасса ёки резинадан тайёрланади. К.ни механик таъсирлар, коррозиялардан сақлаш учун уларга пўлат ленталар ёки сим (зир\) лар ўралади ва уларнинг устидан пластмасса ёки қоғоз лента, жут ва битумлар қопланади. Куч К.и б-н электр энергияси узатилади ва тақсимланади; 1, 2, 3 (кўп тарқалгани) ва 4 симли бўлади. Бундай К. нинг ток ўтказадиган симлари мис ёки алюминийдан тайёрланиб, сирти мойканифол модда ёки минерал мой шимдирилган К. қоғози, резина ёхуд пластмасса б-н қопланади. Одатда, куч К.ининг қобиғи қўрғошин, алюминий ёки пластмассадан кoпланади, қобиқусти эса К. ипи ва металл зирҳ б-н ўралади. Ҳаракатланувчи объектлар (пармалаш машинаси, экскаватор, кўтаргичлар) га электр энергия келтириладиган К. эгилувчан қобиқлар б-н қопланади. Алоқа К.и симли алоқада ишлатилади. Тузилишига кўра, симметрик ва коаксиал К., частоталар спектри бўйича паст частотали (10 кГц) ва юқори частотали (10 кГц дан юкрри) хилларга бўлинади. Булардан ташқари, вдаҳарлараро алоқа К.и ва маҳаллий (шаҳар ва қишлоқ ичидаги ст-ядан бошқариладиган, шахта ичида ва б.), ер ости (зовурга ёки К. канализацияси иншоотига ётқизиладиган), хаводан таянчлар орқали ва сув остидан (даре, денгиз ва океан тубларига жойлаштириб) ўтказиладиган хиллари бор. Алоқа К.и телефон ва телеграф алоқада, телевидение ва б.да қўлланилади. Радиочастота К.и б-н радио ва видеосигналлар узатилади. Радиочастотали коаксиал К., радиочастотали симметрик К., спирал К. (спиралсимон ички утказгичли коаксиал) хилларга булинади. Радиочастота К.и орқали узатиладиган сигнал частоталари ЮкГц дан ЮгГц гача боради. Радиочастота К.и радиотехник ва электрон аппаратураларнинг элементларини узаро туташтиришда, бу аппаратураларни узатувчи ва қабул қилувчи антенналарга улашда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.