Kafolatli tölovlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 256–257-b. — ziyouz.com
Kafolatli tölovlar - Özbekiston Respublikasida mehnat qonunçiligiga muvofiq, amalga oşiriladigan pullik tölovlar. Bunday tölovlar xodim uzrli sabablarga köra, öz xizmat vazifalarini amalda bajarmagan vaqti uçun tölanadi. K.t. xodimlarning moddiy manfaatlarini köriqlaş maqsadida, ular davlat, jamiyat yoki iş beruvçiga taallukli, xizmat vazifalari doirasiga kirmaydigan işlarni bajariş uçun jalb etilgan takdirda örtaça iş haqi örnida; iş haqidan farq qilib, işning miqdori va sifatiga köra emas, balki xodim öz huquklari va majburiyatlarini ado etişining moddiy şarti tarzida tölanadi. K.t.ning ijtimoiy vazifasi — xodim işlamagan davrlarda uning turmuş darajasi pasayib ketişiga yöl qöymaslikdan iborat. Özbekiston Respublikasi Mehnat kodeksida xodimlar tomonidan: a) davlat yoki jamoat vazifalarini bajarayotgan vaqtida (165-modda); b) iş beruvçi va mehnat jamoasi manfaatlariga doir vazifalarni bajariş vaqtida (166-modda); v) jamiyat manfaatlariga doir harakatlar qilganda (167-modda) beriladigan K.t.ning turlari belgilangan.
Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997 y. 11 martdagi 133-sonli «Özbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini amalga oşiriş uçun zarur bölgan normativ hujjatlarni tasdiqlaş töğrisida»gi qarorida xodimlarning davlat yoki jamoat vazifalarini bajarişi, şuningdek, ularning jamiyat manfaatlariga doir harakatlarni amalga oşirişi b-n boğliq K.t.ni beriş tarti-bi tasdiqlangan. Uşbu normativ hujjatga muvofiq, «xodim tomonidan davlat va jamoat vazifalarini bajariş» deyilganda saylov huquqini amalga oşiriş, deputatlik huquqlarini bajariş; tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi işida qatnaşiş; harbiy burçni ado etiş; dastlabki tergov va odil sudlovni amalga oşirişda guvoh, jabrlanuvçi, ekspert, mutaxassis, tarjimon, xolis tarikasida çaqirilganda, sud majlislarida jamoat ayblovçisi yoki jamoat himoyaçisi, xalq maslahatçisi, jamoat birlaşmalari, mehnat jamoalarining vakili sifatida iştirok etiş kabilar; «jamiyat manfaatlariga doyr harakatlar» deyilganda falokat va tabiiy ofatlar oqibatlarini bartaraf etiş, inson hayotini saqlab qoliş va b. hollarda tibbiy tekşiruvdan ötiş, quyiş uçun qon topşiriş kabilar nazarda tutiladi hamda uşbu vaktlarda ularning örtaça iş haklari saklab qolinadi.
Xodim şunday işlarni bajarganligi vakolatli organning bergan ma'lumotnomasi b-n tasdiqlanadi va xodimga unda körsatilgan barça vaqt uçun örtaça iş haqi mikdorida K.t. beriladi. Xodim tomonidan davlat va jamiyat vazifalarini bajarganlik, jamiyat manfaatlariga doir harakat qilganlik b-n boğliq bölgan xarajatlar byudjet taşkilotlarida,byudjet hisobidan, xöjalik hisobidagi korxonalarda esa soliq summalarini tegişliça kamaytiriş yöli b-n qoplanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАФОЛАТЛИ ТЎЛОВЛАР - Ўзбекистон Республикасида меҳнат қонунчилигига мувофиқ, амалга ошириладиган пуллик тўловлар. Бундай тўловлар ходим узрли сабабларга кўра, ўз хизмат вазифаларини амалда бажармаган вақти учун тўланади. К.т. ходимларнинг моддий манфаатларини кўриқлаш мақсадида, улар давлат, жамият ёки иш берувчига тааллукли, хизмат вазифалари доирасига кирмайдиган ишларни бажариш учун жалб этилган такдирда ўртача иш ҳақи ўрнида; иш ҳақидан фарқ қилиб, ишнинг миқдори ва сифатига кўра эмас, балки ходим ўз ҳуқуклари ва мажбуриятларини адо этишининг моддий шарти тарзида тўланади. К.т.нинг ижтимоий вазифаси — ходим ишламаган даврларда унинг турмуш даражаси пасайиб кетишига йўл қўймасликдан иборат. Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексида ходимлар томонидан: а) давлат ёки жамоат вазифаларини бажараётган вақтида (165-модда); б) иш берувчи ва меҳнат жамоаси манфаатларига доир вазифаларни бажариш вақтида (166-модда); в) жамият манфаатларига доир ҳаракатлар қилганда (167-модда) бериладиган К.т.нинг турлари белгиланган.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1997 й. 11 мартдаги 133-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодексини амалга ошириш учун зарур бўлган норматив ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорида ходимларнинг давлат ёки жамоат вазифаларини бажариши, шунингдек, уларнинг жамият манфаатларига доир ҳаракатларни амалга ошириши б-н боғлиқ К.т.ни бериш тарти-би тасдиқланган. Ушбу норматив ҳужжатга мувофиқ, «ходим томонидан давлат ва жамоат вазифаларини бажариш» дейилганда сайлов ҳуқуқини амалга ошириш, депутатлик ҳуқуқларини бажариш; тиббий-меҳнат экспертиза комиссияси ишида қатнашиш; ҳарбий бурчни адо этиш; дастлабки тергов ва одил судловни амалга оширишда гувоҳ, жабрланувчи, эксперт, мутахассис, таржимон, холис тарикасида чақирилганда, суд мажлисларида жамоат айбловчиси ёки жамоат ҳимоячиси, халқ маслаҳатчиси, жамоат бирлашмалари, меҳнат жамоаларининг вакили сифатида иштирок этиш кабилар; «жамият манфаатларига дойр ҳаракатлар» дейилганда фалокат ва табиий офатлар оқибатларини бартараф этиш, инсон ҳаётини сақлаб қолиш ва б. ҳолларда тиббий текширувдан ўтиш, қуйиш учун қон топшириш кабилар назарда тутилади ҳамда ушбу вактларда уларнинг ўртача иш ҳаклари саклаб қолинади.
Ходим шундай ишларни бажарганлиги ваколатли органнинг берган маълумотномаси б-н тасдиқланади ва ходимга унда кўрсатилган барча вақт учун ўртача иш ҳақи микдорида К.т. берилади. Ходим томонидан давлат ва жамият вазифаларини бажарганлик, жамият манфаатларига доир ҳаракат қилганлик б-н боғлиқ бўлган харажатлар бюджет ташкилотларида,бюджет ҳисобидан, хўжалик ҳисобидаги корхоналарда эса солиқ суммаларини тегишлича камайтириш йўли б-н қопланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.