Kahrabo
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 267–268-b. — ziyouz.com
Kahrabo — tabiiy organik birikma, igna bargli daraxtlarning qazilma smolasi. Kimyoviy formulasi C40H64O4. Oltingugurt qöşimçalari bor. Mört. Qattiqligi 2,0—2,5. Ziçligi 1000—1100 kg/m3. Tarkibi 76—81% uglerod, 10—10,5% vodorod, 7,5—13% kislorod, şuningdek, bir oz oltingugurt va azotdan taşkil topgan. Rangi turli tusli: sariq, qizğiş jigarrang, bir oz yaşil. Smolasimon yaltiraydi. Şaffof va yarim şaffof. Yaxşi jilolanadi, movutga surkalsa elektrlanadi. Yonganda xuşböy hid tarqatadi. K. içida ösimlik va haşarot qoldiqlari bölişi mumkin. Bunday xillaridan tayyorlangan taqinçoq va yodgorliklar yuqori baholanali. Eng yirik konlari Boltiqböyi mamlakatlarida paleogen va neogen davri jinslarida, Belorussiya, Ukraina, şuningdek, Polşa, Daniya, Şvetsiya, Angliya, AQŞ va b. joylarda bor. Dunyodagi eng yirik K. koni Kaliningrad yaqinida. Past sifatli K.dan oz miqdorda kahrabo kislotasi, yoği, tibbiyotda işlatiladigan preparatlar, lok, zamazka olinadi.
K.dan qadimda taqinçoq va b. zeb-ziynat buyumlari tayyorlangan. K.ning eng yaxşi turlari qimmatbaho toş. Şuningdek, K. noyob imoratlarni bezaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАҲРАБО — табиий органик бирикма, игна баргли дарахтларнинг қазилма смоласи. Кимёвий формуласи С40Н64О4. Олтингугурт қўшимчалари бор. Мўрт. Қаттиқлиги 2,0—2,5. Зичлиги 1000—1100 кг/м3. Таркиби 76—81% углерод, 10—10,5% водород, 7,5—13% кислород, шунингдек, бир оз олтингугурт ва азотдан ташкил топган. Ранги турли тусли: сариқ, қизғиш жигарранг, бир оз яшил. Смоласимон ялтирайди. Шаффоф ва ярим шаффоф. Яхши жилоланади, мовутга суркалса электрланади. Ёнганда хушбўй ҳид тарқатади. К. ичида ўсимлик ва ҳашарот қолдиқлари бўлиши мумкин. Бундай хилларидан тайёрланган тақинчоқ ва ёдгорликлар юқори баҳоланали. Энг йирик конлари Болтиқбўйи мамлакатларида палеоген ва неоген даври жинсларида, Белоруссия, Украина, шунингдек, Польша, Дания, Швеция, Англия, АҚШ ва б. жойларда бор. Дунёдаги энг йирик К. кони Калининград яқинида. Паст сифатли К.дан оз миқдорда каҳрабо кислотаси, ёғи, тиббиётда ишлатиладиган препаратлар, лок, замазка олинади.
К.дан қадимда тақинчоқ ва б. зеб-зийнат буюмлари тайёрланган. К.нинг энг яхши турлари қимматбаҳо тош. Шунингдек, К. ноёб иморатларни безашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.