Kakku
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34–35-b. — ziyouz.com
Kakku KAKKU, oddiy kakku (Cuculus canorus) — kakkusimonlar turkumiga mansub quş. Tanasining uz. 33—38 sm, oğirligi 100 g gaça. Qanoti kalta, dumi uzun. Pati könğir kulrang yoki qönğir sarğiş, qorin tomoni oqiş bölib, qoramtir yöl-yöl. Yevropa va Osiyoning örta va jan. hududlarida keng tarqalgan. Uçib ketadigan quşlardan. Uya qurmaydi, tuxumini çumçuqsimonlar uyasiga taşlab ketadi. Şuning uçun K. çumçuqsimonlar uya quradigan deyarli barça biotoplarda tarqalgan. Özbekistonning hamma daraxtzorlarida uçraydi. May— avg. oylarida 12—25 ta tuxum qöyadi. Tuxumdan oçib çiqqan K. jöjasi uya egasining tuxumlarini uyadan çiqarib taşlaydi. Boşqa quşlarning uyasini buzişi tufayli K. birmunça ziyon yetkazadi. Haşarotlar va ularning kurtlari, şu jumladan, boşqa quşlar tegmaydigan paxmoq qurt (tengsiz ipak qurti) b-n oziqlanib, foyda keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАККУ, оддий какку (Cuculus canorus) — каккусимонлар туркумига мансуб қуш. Танасининг уз. 33—38 см, оғирлиги 100 г гача. Қаноти калта, думи узун. Пати кўнғир кулранг ёки қўнғир сарғиш, қорин томони оқиш бўлиб, қорамтир йўл-йўл. Европа ва Осиёнинг ўрта ва жан. ҳудудларида кенг тарқалган. Учиб кетадиган қушлардан. Уя қурмайди, тухумини чумчуқсимонлар уясига ташлаб кетади. Шунинг учун К. чумчуқсимонлар уя қурадиган деярли барча биотопларда тарқалган. Ўзбекистоннинг ҳамма дарахтзорларида учрайди. Май— авг. ойларида 12—25 та тухум қўяди. Тухумдан очиб чиққан К. жўжаси уя эгасининг тухумларини уядан чиқариб ташлайди. Бошқа қушларнинг уясини бузиши туфайли К. бирмунча зиён етказади. Ҳашаротлар ва уларнинг куртлари, шу жумладан, бошқа қушлар тегмайдиган пахмоқ қурт (тенгсиз ипак қурти) б-н озиқланиб, фойда келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.