Kalava ip

Kalava ip KALAVA IP, yigirilgan ip — 1) töqimaçilik tolalarining barça turlaridan tayyorlangan pilikyaan pilta maşinada olinadigan iplarning asosiy turi, xom ip. Bir neça tolani yumşoqqina himarib (ba'zan yelimlab) hosil qilinadi. Bir xil tolalardan yoki har xil tolalarni aralaştirib, yo bölmasa, tolalarga çiqindilar (tarandilar)ni qöşib olinadi. Tolalarning xiliga, vazifasiga, oliş va pardozlaş usullariga, xossalari va tuziliş xususiyatlariga qarab, K.i. turli xillarga bölinadi. Mac, töquvçilik uçun (arqoq va tanda iplari), trikotaj, ip oliş, arqon eşiş va b. uçun möljallangan K.i.lar farq qilinadi. K.i.ni yigirişga tayyorlaş usuliga köra, u karda, taroqli va apparat tizimida tayyorlanadigan xillarga bölinadi. K.i. yigiriş maşinalari turiga, pardozlaş va böyaş usuliga qarab ham xillarga ajratiladi. K. i.ning xom, oqartirilgan, maxsus kimyoviy eritma b-n işlov berilgan (merserizatsiyalangan), böyalgan va b. turlari böladi. Tuzilişiga köra, oddiy (bir ipli), olaçipor (melanj), hajmiy (teksturlangan), pişitilgan (bir neça ipni qöşib buralgan) va b. xillarga bölinadi. K.i.ni paxta, jun, ipak, ziğir, ipak va kimyoviy tolalardan tayyorlaş mumkin. K.i.ning asosiy xossalari — ingiçkayöğonligi, buramdorligi (pişitilganlik darajasi), uzuvçi kuçga çidamliligi, uzayuvçanligi, bir tekisligi, mustahkamligi, tozaligi. K.i.dan töquvçilikda, ğaltak ip olişda, arqon va çilvirlar eşişda foydalaniladi; 2) çarxta bir neça marta tekis qilib öralgan va çarxdan çiqarib olib taxlangan bir öram ip, ipak; ip yigiriş uçun möljallangan xom (bir oz pişitilgan) ip. Pilta (piltakaçda yumaloklangan bir bölak paxta, pağa)ni ohistagina çözib hosil qilinadi.