Kalaxari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 39-b. — ziyouz.com
Kalaxari — Jan. Afrikaning markaziy qismidagi çala çölli tabiiy ölka. Botsvana, JAR, Namibiya, Zambiya, Zimbabve, Angola hududida. Uz. 2000 km çamasida, kengligi 1200 km dan ziyod. Mayd. 630 ming km2. Plato va yassitoğlar b-n öralgan eol relyef şakliga ega botikdan iborat. Şim,da Kongo-Zambezi suvayirğiçi, jan. da Oranj daryosi vodiysi b-n çegaralanadi. Yer yuzasi bir oz past-baland, köp qismi qum b-n qoplangan bölib, bal. 900—1000 m. Iqlimi tropik va subekvatorial iqlim, örtaça t-rasi yozda 24—26°, qişda 12— 18°. Yiliga 150 mm dan 1000 mm gaça yoğin yoğadi (eng köp yoğin dek.—fev. oylariga töğri keladi). Daryo kam. Şör suvli sayoz köl va botqoqlik köp. Tuproği jigarrang-qizil, laterit, qizil-qönğir tuproq. Ösimlik dunyosi — şim.da savannalardan, jan.da çul va çala çul ösimliklaridan iborat. Katta qismida ösimlik umuman ösmaydi. Hayvonot dunyosi Efiopiya oblastining Afrika kiçik oblastiga mansub. Aholining asosiy qismi ovçilik va çorvaçilik b-n şuğullanadi. K.ning jan. qismida tovar mahsulot beruvçi çorvaçilik rivojlangan, ayrim yerlarda dehqonçilik qilinadi. K. hududida Etoşa-Pan milliy parki taşkil etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛАХАРИ — Жан. Африканинг марказий қисмидаги чала чўлли табиий ўлка. Ботсвана, ЖАР, Намибия, Замбия, Зимбабве, Ангола ҳудудида. Уз. 2000 км чамасида, кенглиги 1200 км дан зиёд. Майд. 630 минг км2. Плато ва ясситоғлар б-н ўралган эол рельеф шаклига эга ботикдан иборат. Шим,да Конго-Замбези сувайирғичи, жан. да Оранж дарёси водийси б-н чегараланади. Ер юзаси бир оз паст-баланд, кўп қисми қум б-н қопланган бўлиб, бал. 900—1000 м. Иқлими тропик ва субэкваториал иқлим, ўртача т-раси ёзда 24—26°, қишда 12— 18°. Йилига 150 мм дан 1000 мм гача ёғин ёғади (энг кўп ёғин дек.—фев. ойларига тўғри келади). Дарё кам. Шўр сувли саёз кўл ва ботқоқлик кўп. Тупроғи жигарранг-қизил, латерит, қизил-қўнғир тупроқ. Ўсимлик дунёси — шим.да саванналардан, жан.да чул ва чала чул ўсимликларидан иборат. Катта қисмида ўсимлик умуман ўсмайди. Ҳайвонот дунёси Эфиопия областининг Африка кичик областига мансуб. Аҳолининг асосий қисми овчилик ва чорвачилик б-н шуғулланади. К.нинг жан. қисмида товар маҳсулот берувчи чорвачилик ривожланган, айрим ерларда деҳқончилик қилинади. К. ҳудудида Этоша-Пан миллий парки ташкил этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.