Kaliforniya qalqondori
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 55-b. — ziyouz.com
Kaliforniya qalqondori (Quadraspidiotus perniciosus Comstock) — teng qanotli xartumlilar turkumining qalqondorlar oilasiga mansub haşarot. 1881 y.daD. Komstok tomonidan Kaliforniya (AQŞ)da aniqlangan. Mevali, manzarali va bargli örmon daraxtlarining karantin öta xavfli zararkunandasi. Urğoçilari oç sariq rangda, tanasi dumaloq. Tanasining ustki tomoni tuq kulrang, diametri 2 mm, qalqon b-n qoplangan. Oğiz organlari söruvçi, közi, möylovi, oyoği va qanoti yöq, kam harakatçan. May—iyul oylarida bir urğoçisi 200—500 ta tirik liçinka tuğadi. Bir yilda 3 av-lod beradi. Köproq olma, nok, şaftoli, örik, olxöriga qattiq zarar yetkazadi. Mevali daraxtlarga tuşib, pöstloği, novdasi, bargi va mevalarini zararlaydi. Asosan, zararlangan mevalarda yoki novdalarda qizğiş doğlar paydo böladi, pöstloq yoriladi, bargi tökilib, daraxt qurib qoladi. Özbekiston hududiga 1964 y.da köçatlar b-n kelib qolgan. Deyarli hamma viloyatlarda uçraydi. Biologik kuraşda xonqizi va xalsid parazitlardan foydalaniladi. Eng samarali usuli, meva daraxtlariga gullaşdan oldin erta bahorda №30 preparati (40—100 l/ga) yoki guli tuşganidan keyin BI-58 preparati (0,8—2,0 l/ga), ösuv davrida karbofos (1,0—3,0 l/ga) purkaladi. Ad.: Konstantinova G. M., Ko-zarjevskaya E. F., Kaliforniyskaya şitovka, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛИФОРНИЯ ҚАЛҚОНДОРИ (Quadraspidiotus perniciosus Comstock) — тенг қанотли хартумлилар туркумининг қалқондорлар оиласига мансуб ҳашарот. 1881 й.даД. Комсток томонидан Калифорния (АҚШ)да аниқланган. Мевали, манзарали ва баргли ўрмон дарахтларининг карантин ўта хавфли зараркунандаси. Урғочилари оч сариқ рангда, танаси думалоқ. Танасининг устки томони туқ кулранг, диаметри 2 мм, қалқон б-н қопланган. Оғиз органлари сўрувчи, кўзи, мўйлови, оёғи ва қаноти йўқ, кам ҳаракатчан. Май—июль ойларида бир урғочиси 200—500 та тирик личинка туғади. Бир йилда 3 ав-лод беради. Кўпроқ олма, нок, шафтоли, ўрик, олхўрига қаттиқ зарар етказади. Мевали дарахтларга тушиб, пўстлоғи, новдаси, барги ва меваларини зарарлайди. Асосан, зарарланган меваларда ёки новдаларда қизғиш доғлар пайдо бўлади, пўстлоқ ёрилади, барги тўкилиб, дарахт қуриб қолади. Ўзбекистон ҳудудига 1964 й.да кўчатлар б-н келиб қолган. Деярли ҳамма вилоятларда учрайди. Биологик курашда хонқизи ва хальцид паразитлардан фойдаланилади. Энг самарали усули, мева дарахтларига гуллашдан олдин эрта баҳорда №30 препарати (40—100 л/га) ёки гули тушганидан кейин БИ-58 препарати (0,8—2,0 л/га), ўсув даврида карбофос (1,0—3,0 л/га) пуркалади. Ад.: Константинова Г. М., Ко-заржевская Э. Ф., Калифорнийская щитовка, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.