Kaliningrad
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51-b. — ziyouz.com
Kaliningrad (1946 y. 4 iyulgaça Kenigsberg) — RFdagi şahar, Kaliningrad viloyati markazi. MM.Kalinin nomiga qöyilgan. Pregolya daryosining har ikki sohilida. Boltik, dengizi böyidagi muzlamaydigan Baltiysk port şahri b-n çuqur kanal orqali boğlangan. T.y. tuguni. Aholisi 413 ming kişi (1990-y.lar örtalari). Baliq ovlaş va transport floti bazasi. Maşinasozlik va metallsozlik (kema tuzatiş, vagonsozlik, «Elektrosvarka», avtoagregat z-dlari bor, baliqni qayta işlaş jihozlari işlab çikariladi), sellyuloza-qoğoz, oziq-ovqat (şu jumladan, baliqni qayta işlaş), yengil sanoat korxonalari bor. 3 oliy öquv yurti (şu jumladan, un-t), 2 teatr, tarix-ölkaşunoslik muzeyi, kahrabo muzeyi mavjud. Şahar yaqinida dengiz böyi iqlim kurortlari joylaşgan. K.ga 1255 y. qal'a sifatida asos solingan. 1525—1618 y.larda Prussiya gersogligi poytaxti. 1701 y.dan Prussiya qirolligi tarkibidagi mustahkam qal'a. 1758—1762 y.darda Şarqiy Prussiyaning rus general-gubernatorligi markazi. 1871 y.da Germaniya tarkibiga kirdi. Kenigsberg 1945 y. apr. boşida şörolar armiyasi tomonidan şafqatsiz bombardimon qilinişi natijasida şaharda tarixiy me'moriy yodgorliklar saqlanmagan. Aholisi esa butunlay köçirib yuborilgan. 1945 y. Potsdam konferensiyasi karoriga asosan, Kenigsberg atrof hududlari b-n birga sobiq Ittifoq tarkibiga ötdi. K. Kaliningrad viloyati tarkibida alohida iqtisodiy r-n maqomini olgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛИНИНГРАД (1946 й. 4 июлгача Кенигсберг) — РФдаги шаҳар, Калининград вилояти маркази. ММ.Калинин номига қўйилган. Преголя дарёсининг ҳар икки соҳилида. Болтик, денгизи бўйидаги музламайдиган Балтийск порт шаҳри б-н чуқур канал орқали боғланган. Т.й. тугуни. Аҳолиси 413 минг киши (1990-й.лар ўрталари). Балиқ овлаш ва транспорт флоти базаси. Машинасозлик ва металлсозлик (кема тузатиш, вагонсозлик, «Электросварка», автоагрегат з-длари бор, балиқни қайта ишлаш жиҳозлари ишлаб чикарилади), целлюлоза-қоғоз, озиқ-овқат (шу жумладан, балиқни қайта ишлаш), енгил саноат корхоналари бор. 3 олий ўқув юрти (шу жумладан, ун-т), 2 театр, тарих-ўлкашунослик музейи, каҳрабо музейи мавжуд. Шаҳар яқинида денгиз бўйи иқлим курортлари жойлашган. К.га 1255 й. қалъа сифатида асос солинган. 1525—1618 й.ларда Пруссия герцоглиги пойтахти. 1701 й.дан Пруссия қироллиги таркибидаги мустаҳкам қалъа. 1758—1762 й.дарда Шарқий Пруссиянинг рус генерал-губернаторлиги маркази. 1871 й.да Германия таркибига кирди. Кенигсберг 1945 й. апр. бошида шўролар армияси томонидан шафқатсиз бомбардимон қилиниши натижасида шаҳарда тарихий меъморий ёдгорликлар сақланмаган. Аҳолиси эса бутунлай кўчириб юборилган. 1945 й. Потсдам конференцияси карорига асосан, Кенигсберг атроф ҳудудлари б-н бирга собиқ Иттифоқ таркибига ўтди. К. Калининград вилояти таркибида алоҳида иқтисодий р-н мақомини олган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.