Kaliy sulfat
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 48-b. — ziyouz.com
Kaliy sulfat KALIY SULFAT, K2SO4 - kaliyli öğit, sulfat kislota (H2SO4) ning kaliyli tuzi. Sarğiş tusda tovlanadigan kristall, soçiluvçan oq kukun, namiqmaydi, muştlanib qolmaydi, suvda yaxşi eriydi. Öğit sifatida işlatiladigan texnik holdagi K.s. tarkibida 48—52% kaliy oksid (K2O) bor. Glazerit (3K2SO4 • Na2SO4), kainit(K2SO4- MgCl2- 6H2O) va şenit (K2SO4 • MgSO2 • 6H2O) kabi tarkibida köp minerali bölgan kaliyli rudalarni kompleks holda qayta işlab olinadi. Xlor b-n şörlangan tuproqlar uçun eng samarali öğit hisoblanadi. Tuprokdan köp miqdorda oltingugurt oluvçi dukkaklilar (beda) va karamguldoşlar (karam, turneps, xantal va b.) hosildorligiga K.s. tarkibidagi sulfat ioni yaxşi ta'sir qiladi. Samaradorligiga köra kaliy xloriddan qolişmaydi. Ğöza va b. ekinlar ekiladigan dalalarda kuzgi şudgorlaşda asosiy öğit sifatida, şuningdek, ğözaning şonalaş — kösak tugiş fazasida oziq sifatida beriladi. K.s. kaliy xlorid mikdorida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛИЙ СУЛЬФАТ, K2SO4 - калийли ўғит, сульфат кислота (H2SO4) нинг калийли тузи. Сарғиш тусда товланадиган кристалл, сочилувчан оқ кукун, намиқмайди, муштланиб қолмайди, сувда яхши эрийди. Ўғит сифатида ишлатиладиган техник ҳолдаги К.с. таркибида 48—52% калий оксид (К2О) бор. Глазерит (3K2SO4 • Na2SO4), каинит(K2SO4- MgCl2- 6Н2О) ва шенит (K2SO4 • MgSO2 • 6Н2О) каби таркибида кўп минерали бўлган калийли рудаларни комплекс ҳолда қайта ишлаб олинади. Хлор б-н шўрланган тупроқлар учун энг самарали ўғит ҳисобланади. Тупрокдан кўп миқдорда олтингугурт олувчи дуккаклилар (беда) ва карамгулдошлар (карам, турнепс, хантал ва б.) ҳосилдорлигига К.с. таркибидаги сульфат иони яхши таъсир қилади. Самарадорлигига кўра калий хлориддан қолишмайди. Ғўза ва б. экинлар экиладиган далаларда кузги шудгорлашда асосий ўғит сифатида, шунингдек, ғўзанинг шоналаш — кўсак тугиш фазасида озиқ сифатида берилади. К.с. калий хлорид микдорида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.