Kalka
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68-b. — ziyouz.com
Kalka (frans. caique — nusxa, tak,lid) — boşqa til luğaviy birligidan ona tili vositalari asosida nusxa köçiriş (sözma-söz tarjima qiliş) natijasida yuzaga kelgan söz, atama yoki birikma. K.ning ma'noviy va şakliy-ma'noviy turlari mavjud. Ma'noviy K. sözning ohangi va söz yasaliş şakli jihatidan ona tiliga mansub bölsada, ma'no jihatdan çet sözlarning ta'siriga boğlikdir: «maydon» (magnit maydoni) — «pole». Şakliy-ma'noviy K. özga tildagi ma'noni ifodalay oladigan unsurlar asosida ona tilida yangi luğaviy birlik hosil qilişdir. Töliq va yarim şakliy-ma'noviy K.lar böladi. Töliq K.da ona tilining öz içki imkoniyatlaridan foydalaniladi (nadstroyka — ustqurma, mirovozzreniye — dunyoqaraş, jeleznaya doroga — temir yöl). Yarim K. har ikki til unsurlaridan taşkil topadi (polu-avtomat — yarim-avtomat). K. ijodiy jarayonda paydo böladigan til hodisasi, şuning uçun tarjimondan katta mahorat talab qiladi. K. tilni boyitişning muhim omillaridan biri.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛЬКА (франц. caique — нусха, так,лид) — бошқа тил луғавий бирлигидан она тили воситалари асосида нусха кўчириш (сўзма-сўз таржима қилиш) натижасида юзага келган сўз, атама ёки бирикма. К.нинг маъновий ва шаклий-маъновий турлари мавжуд. Маъновий К. сўзнинг оҳанги ва сўз ясалиш шакли жиҳатидан она тилига мансуб бўлсада, маъно жиҳатдан чет сўзларнинг таъсирига боғликдир: «майдон» (магнит майдони) — «поле». Шаклий-маъновий К. ўзга тилдаги маънони ифодалай оладиган унсурлар асосида она тилида янги луғавий бирлик ҳосил қилишдир. Тўлиқ ва ярим шаклий-маъновий К.лар бўлади. Тўлиқ К.да она тилининг ўз ички имкониятларидан фойдаланилади (надстройка — устқурма, мировоззрение — дунёқараш, железная дорога — темир йўл). Ярим К. ҳар икки тил унсурларидан ташкил топади (полу-автомат — ярим-автомат). К. ижодий жараёнда пайдо бўладиган тил ҳодисаси, шунинг учун таржимондан катта маҳорат талаб қилади. К. тилни бойитишнинг муҳим омилларидан бири.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.