Kalmarlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 69–70-b. — ziyouz.com
Kalmarlar (Teuthidae) — ön oyoqli boşoyoqli mollyuskalarning kenja turkumi. Tanasining uz. 0,25—0,5 m. Ba'zi turlarining uzunligi paypaslagiçi b-n 18 m ga yetadi. Tanasi çöziq, keyingi tomoni uçli, torpedasimon, bu esa suvda ham, havoda ham katta tezlikda harakatlanişga (suvdan 7 m balandga sakray oladi) imkon beradi. Tanasining keyingi qismida 2 ta katta suzgiçi bor. Boşi tanasidan yaqqol ajralib turadi, közlari katta. 10 ta «qöli» bor. Ulardan 2 tasi «ov qöllari» ölja tutayotganda uzayadi va suzayotganda qisqaradi. Çiğanoği rudiment, yupqa plastinkadan iborat bölib, mantiya ostiga yaşiringan. Siyohxaltasi bor. K. rangi har xil: suvning çuqur qismida yaşovçi turlarining rangi tiniq, nur soçuvçi organi bor. 300 ga yaqin turi ma'lum. Asosan, iliq, suvli dengizlarda yaşaydi. Uzoq Şarqda 30 ga yaqin turi bor. K. suv qatlamida yaşab, baliqlar va umurtqasiz hayvonlar b-n oziqlanadi. Göşti yeyiladi Ovlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛЬМАРЛАР (Teuthidae) — ўн оёқли бошоёқли моллюскаларнинг кенжа туркуми. Танасининг уз. 0,25—0,5 м. Баъзи турларининг узунлиги пайпаслагичи б-н 18 м га етади. Танаси чўзиқ, кейинги томони учли, торпедасимон, бу эса сувда ҳам, ҳавода ҳам катта тезликда ҳаракатланишга (сувдан 7 м баландга сакрай олади) имкон беради. Танасининг кейинги қисмида 2 та катта сузгичи бор. Боши танасидан яққол ажралиб туради, кўзлари катта. 10 та «қўли» бор. Улардан 2 таси «ов қўллари» ўлжа тутаётганда узаяди ва сузаётганда қисқаради. Чиғаноғи рудимент, юпқа пластинкадан иборат бўлиб, мантия остига яширинган. Сиёҳхалтаси бор. К. ранги ҳар хил: сувнинг чуқур қисмида яшовчи турларининг ранги тиниқ, нур сочувчи органи бор. 300 га яқин тури маълум. Асосан, илиқ, сувли денгизларда яшайди. Узоқ Шарқда 30 га яқин тури бор. К. сув қатламида яшаб, балиқлар ва умуртқасиз ҳайвонлар б-н озиқланади. Гўшти ейилади Овланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.