Kalsiferollar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73-b. — ziyouz.com
Kalsiferollar KALSIFEROLLAR, vitamin D — yoğda eriydigan birikmalar; sterinlar hosilasi. Antiraxit xossaga ega. Eng muhim K.: ergokalsiferol (vitamin D2) va xolikalsiferol (vitamin D3). Ulardan birinçisi ergosterin (provitamin D2) nurlantiriş ta'sirida sun'iy sintezlanadi. Ikkinçisi odam va hayvonlar tanasida quyoşning ultrabinafşa nurlari ta'sirida 7-degidroxolesterin (provitamin D,)dan olinadi. K.ning asosiy manbai baliklar, kitlar va ba'zi b. hayvonlar jigaridagi yoğlar, nurlantirilgan açitqilar hisoblanadi. K. içakda kalsiy va fosfor almaşinuvi, ularning buyrakda reabsorbsiyasi (qayta sörilişi)ni va bu tuzlarning suyak töqimasidan çiqarib taşlanişini boşqaradi. Vitamin D ning yetişmasligi skeletni minerallaştiradi (raxit va skelet töqimasining yumşoq bölib qolişiga sabab böladi). Vitamin D meyoridan köp bölganda qonda miqdori ortadi. Bu vitamin yumşoq töqimada töplanib boradi (gipervitaminoz). Voyaga yetgan odam organizmida bir sutkada 2,5 mkg, bolalarda 12,5 mkg vitamin D sarflanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛЬЦИФЕРОЛЛАР, витамин Д — ёғда эрийдиган бирикмалар; стеринлар ҳосиласи. Антирахит хоссага эга. Энг муҳим К.: эргокальциферол (витамин Д2) ва холикальциферол (витамин Д3). Улардан биринчиси эргостерин (провитамин Д2) нурлантириш таъсирида сунъий синтезланади. Иккинчиси одам ва ҳайвонлар танасида қуёшнинг ультрабинафша нурлари таъсирида 7-дегидрохолестерин (провитамин Д,)дан олинади. К.нинг асосий манбаи баликлар, китлар ва баъзи б. ҳайвонлар жигаридаги ёғлар, нурлантирилган ачитқилар ҳисобланади. К. ичакда кальций ва фосфор алмашинуви, уларнинг буйракда реабсорбцияси (қайта сўрилиши)ни ва бу тузларнинг суяк тўқимасидан чиқариб ташланишини бошқаради. Витамин Д нинг етишмаслиги скелетни минераллаштиради (рахит ва скелет тўқимасининг юмшоқ бўлиб қолишига сабаб бўлади). Витамин Д меъёридан кўп бўлганда қонда миқдори ортади. Бу витамин юмшоқ тўқимада тўпланиб боради (гипервитаминоз). Вояга етган одам организмида бир суткада 2,5 мкг, болаларда 12,5 мкг витамин Д сарфланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.