Kalsiy nasosi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 72-b. — ziyouz.com
Kalsiy nasosi - plazmatik membranada faoliyat körsatuvçi damlagiçlardan biri. Eukariot xujayralar membranasining içki tomonida kaliy miqdori taşqarisiga nisbatan juda oz böladi. Taşqi ta'sirni plazmatik membrana orqali hujayraning içki qismiga yetkazişda kalsiy kationlari muhim ahamiyatga ega. Taşqi ta'sirga javoban kalsiy kationlari oqimi şiddat b-n hujayraning içki qismiga öta boşlaydi. Bu vaqtda K.n. hujayradagi kalsiy gradiyentini saqlaş uçun uni faol ravişda hujayra taşqarisiga çiqaradi. K.n. vazifasini hujayrada Sa-ATF aza fermenti bajarişi aniqlangan. Muskul hujayralarining sarkoplazmasida membrana b-n boğlangan K.n. mavjud K.n. kalsiyning sitoplazmadan sarkoplazma nayçalariga ötişini ta'minlaydi. Kalsiy kationlarining teskari harakati, ya'ni sarkoplazmadan sitoplazmaga ötişi esa muskullarning qisqarişini tezlaştiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛЬЦИЙ НАСОСИ - плазматик мембранада фаолият кўрсатувчи дамлагичлардан бири. Эукариот хужайралар мембранасининг ички томонида кальий миқдори ташқарисига нисбатан жуда оз бўлади. Ташқи таъсирни плазматик мембрана орқали ҳужайранинг ички қисмига етказишда кальций катионлари муҳим аҳамиятга эга. Ташқи таъсирга жавобан кальций катионлари оқими шиддат б-н ҳужайранинг ички қисмига ўта бошлайди. Бу вақтда К.н. ҳужайрадаги кальций градиентини сақлаш учун уни фаол равишда ҳужайра ташқарисига чиқаради. К.н. вазифасини ҳужайрада Са-АТФ аза ферменти бажариши аниқланган. Мускул ҳужайраларининг саркоплазмасида мембрана б-н боғланган К.н. мавжуд К.н. кальцийнинг цитоплазмадан саркоплазма найчаларига ўтишини таъминлайди. Кальций катионларининг тескари ҳаракати, яъни саркоплазмадан цитоплазмага ўтиши эса мускулларнинг қисқаришини тезлаштиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.