Kaltakesakçalar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 64-b. — ziyouz.com
Kaltakesakçalar (Eremias) - kaltakesaklar uruği. 45 turi bor. Afrika, Osiyo va Yevropada tarqalgan. Özbekistonda 9 taça turi uçraydi. Asosan, tangaçalari va boşidagi qalqonlarining tuzilişi, son teşikçalari bölişi b-n boşqa kaltakesaklar uruğidan farklanadi. K. — kunduzgi hayvon. Çöl, yarim çöl va toşloq yerlarda, Nikolskiy kaltakesakçasi toğlarning 1000—3000 m gaça baland joylarida, ba'zi turlari etaklarida yaşaydi. K. haşarot va mayda umurtqasizlarni qirib, foyda keltiradi. Toğdagi sovuq şaroitda yaşaydigan közli kaltakesakçadan taşqari, barça K. tuxum qöyib köpayadi. Közli kaltakesakça tuxumdan tirik tuğadi. Özbekistonda ildam kaltakesakça, rang-barang kaltakesakça, tögarakboş kaltakesakça va h. k. keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАЛТАКЕСАКЧАЛАР (Eremias) - калтакесаклар уруғи. 45 тури бор. Африка, Осиё ва Европада тарқалган. Ўзбекистонда 9 тача тури учрайди. Асосан, тангачалари ва бошидаги қалқонларининг тузилиши, сон тешикчалари бўлиши б-н бошқа калтакесаклар уруғидан фаркланади. К. — кундузги ҳайвон. Чўл, ярим чўл ва тошлоқ ерларда, Никольский калтакесакчаси тоғларнинг 1000—3000 м гача баланд жойларида, баъзи турлари этакларида яшайди. К. ҳашарот ва майда умуртқасизларни қириб, фойда келтиради. Тоғдаги совуқ шароитда яшайдиган кўзли калтакесакчадан ташқари, барча К. тухум қўйиб кўпаяди. Кўзли калтакесакча тухумдан тирик туғади. Ўзбекистонда илдам калтакесакча, ранг-баранг калтакесакча, тўгаракбош калтакесакча ва ҳ. к. кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.