Kamonçi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90-b. — ziyouz.com
Kamonçi — 1) yey, kamon yasovçi usta; 2) yey, kamon otuvçi mergan. K.lardan tuzilgan maxsus harbiy qismlar, asosan, qöşinning oldingi safida joylaşib, suvoriylar va b. qismlarning muvaffaqiyat b-n olğa siljişini ta'minlagan; duşman kuçlari ustiga tinmay öq yoğdirib turgan. Qamal yoki mudofaa janglari vaqtida esa, qal'aning burj hamda boru (şinak) lari yoxud xandaq ortidagi pistirmadan xujumga ötgan duşman askarlarini öqqa tutgan. K. istilohiga tegişli keyingi tuşunça moziyda, şuningdek, yoyçi, yoyandoz, kamonkaş, öqçi, novakandoz kabi nomlar b-n ham ifodalangan. Turk-möğul xalqlarida öğil bolani juda yoşlikdan kamon b-n muomala qilişga örgatiş odat tusida bölgan. Qöçqor ustida muallaq turiş, quş va hayvon bolalarini kamon b-n ovlaş, baloğat yoşida esa, suvoriylar guru-hidan örin olişga erişiş, har bir turk öğlonining şarafli vazifasi hisoblangan. Öq-yoy suvoriylarning uzoqni möljalga oluvçi boş quroli hisoblangan. Öq-yoyning jang paytida afzalligini payqagan xitoylik hukmdor Vulin mil. av. 307 y. öz askarlarini turkiy qabilalarda ot ustida turib kamondan öq uziş san'atini öqitişni joriy etadi. Öğuzxon (Q. Mode xoqon) şoxsimon kamondan otilganda huştak çiqaruvçi öqni yasaydi va askarlarini ot ustida turib öq otişga örgatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАМОНЧИ — 1) ей, камон ясовчи уста; 2) ей, камон отувчи мерган. К.лардан тузилган махсус ҳарбий қисмлар, асосан, қўшиннинг олдинги сафида жойлашиб, суворийлар ва б. қисмларнинг муваффақият б-н олға силжишини таъминлаган; душман кучлари устига тинмай ўқ ёғдириб турган. Қамал ёки мудофаа жанглари вақтида эса, қалъанинг бурж ҳамда бору (шинак) лари ёхуд хандақ ортидаги пистирмадан хужумга ўтган душман аскарларини ўққа тутган. К. истилоҳига тегишли кейинги тушунча мозийда, шунингдек, ёйчи, ёйандоз, камонкаш, ўқчи, новакандоз каби номлар б-н ҳам ифодаланган. Турк-мўғул халқларида ўғил болани жуда ёшликдан камон б-н муомала қилишга ўргатиш одат тусида бўлган. Қўчқор устида муаллақ туриш, қуш ва ҳайвон болаларини камон б-н овлаш, балоғат ёшида эса, суворийлар гуру-ҳидан ўрин олишга эришиш, ҳар бир турк ўғлонининг шарафли вазифаси ҳисобланган. Ўқ-ёй суворийларнинг узоқни мўлжалга олувчи бош қуроли ҳисобланган. Ўқ-ёйнинг жанг пайтида афзаллигини пайқаган хитойлик ҳукмдор Вулин мил. ав. 307 й. ўз аскарларини туркий қабилаларда от устида туриб камондан ўқ узиш санъатини ўқитишни жорий этади. Ўғузхон (Қ. Моде хоқон) шохсимон камондан отилганда ҳуштак чиқарувчи ўқни ясайди ва аскарларини от устида туриб ўқ отишга ўргатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.