Kant gipotezasi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 123-b. — ziyouz.com
Kant gipotezasi KANT GIPOTEZASI, astronomiyada — nemis faylasufi I. Kant Quyoş sistemasining paydo bölişi haqida yaratgan gipoteza (1755). Unga köra, dastlab olam gaz va çang bulutlaridan iborat bölib, vaqt ötişi b-n butun olam tortişiş qonuniga köra, gaz-çang zarralari özaro tortişib, nisbatan ziç bulutlarni şakllantirgan. Keyinçalik ulardan Quyoş va sayyoralar paydo bölgan. Bu gipoteza, bir qaraşda töğridek tuyulsada, öşa davrda uni gazlarning kinetik nazariyasi, termodinamika va atom nazariyasi asosida qaraşga imkon bölmaganligi uçun jiddiy kamçiliklarga ega bölgan (gipotezada «zarralar» haqida gapiriladi, biroq Kant davrida gazlar atom va molekulalardan taşkil topganligi va ularning çanglardan farqi ma'lum emas edi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАНТ ГИПОТЕЗАСИ, астрономияда — немис файласуфи И. Кант Қуёш системасининг пайдо бўлиши ҳақида яратган гипотеза (1755). Унга кўра, дастлаб олам газ ва чанг булутларидан иборат бўлиб, вақт ўтиши б-н бутун олам тортишиш қонунига кўра, газ-чанг зарралари ўзаро тортишиб, нисбатан зич булутларни шакллантирган. Кейинчалик улардан Қуёш ва сайёралар пайдо бўлган. Бу гипотеза, бир қарашда тўғридек туюлсада, ўша даврда уни газларнинг кинетик назарияси, термодинамика ва атом назарияси асосида қарашга имкон бўлмаганлиги учун жиддий камчиликларга эга бўлган (гипотезада «зарралар» ҳақида гапирилади, бироқ Кант даврида газлар атом ва молекулалардан ташкил топганлиги ва уларнинг чанглардан фарқи маълум эмас эди).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.