Kanzas
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 116–117-b. — ziyouz.com
Kanzas — AQŞning markaziy qismidagi ştat. Mayd. 213,1 ming km2. Aholisi 2,68 mln. kişi (2000). Ma'muriy markazi — Topika ş. Sanoat markazlari — Kanzas-Siti va Uiçito ş.lari. Yer yuzasi tölqinsimon tekislik, Qoyali toğlardan Missuri daryosiga tomon qiyalanib boradi. Markaziy qismida Smoki-Xils, Blu-Xils tepaliklari (bal. 862 m gaça) bor. Iqlimi mö'tadil kontinental iklim (örtaça oylik t-ralar —3° dan 26° gaça). Yillik yogin 550—950 mm, yozi qurğoqçil. Asosiy daryolari — Kanzas va Arkanzas (yilning köp qismida kamsuv). K. — AQŞning q.x. rivojlangan ştatlaridan. Q.x.da 2/3 tovar mahsulotini çorvaçilik, asosan, göşt çorvaçiligi beradi. Dehqonçilikda jöxori (sorgo) va kuzgi buğdoy yetiştiriladi. Mamlakatda buğdoy hosili böyiça 1-, qoramol soni böyiça 4-örinda. Oziq-ovqat (göşt-konserva, un tortiş, yem i.ç.) sanoati rivojlangan. Aviatsiya, avtomobilsozlik, q.x. maşinasozligi, neftni qayta işlaş, kimyo sanoati korxonalari bor. Neft, tabiiy gaz, geliy (AQŞda 1-örinda) olinadi. K. hududini yevropaliklar egallagunga qadar, u yerda indeys qabilalari yaşagan. Yevropaliklar K. ga il k bor 1541 y.da kelgan. 1803 y.dan AQŞ bu ştatni Luiziana tarkibida Fransiyadan sotib olgan. 1854 y.da AQŞga qaraşli hudud maqomi berildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАНЗАС — АҚШнинг марказий қисмидаги штат. Майд. 213,1 минг км2. Аҳолиси 2,68 млн. киши (2000). Маъмурий маркази — Топика ш. Саноат марказлари — Канзас-Сити ва Уичито ш.лари. Ер юзаси тўлқинсимон текислик, Қояли тоғлардан Миссури дарёсига томон қияланиб боради. Марказий қисмида Смоки-Хилс, Блу-Хилс тепаликлари (бал. 862 м гача) бор. Иқлими мўътадил континентал иклим (ўртача ойлик т-ралар —3° дан 26° гача). Йиллик ёгин 550—950 мм, ёзи қурғоқчил. Асосий дарёлари — Канзас ва Арканзас (йилнинг кўп қисмида камсув). К. — АҚШнинг қ.х. ривожланган штатларидан. Қ.х.да 2/3 товар маҳсулотини чорвачилик, асосан, гўшт чорвачилиги беради. Деҳқончиликда жўхори (сорго) ва кузги буғдой етиштирилади. Мамлакатда буғдой ҳосили бўйича 1-, қорамол сони бўйича 4-ўринда. Озиқ-овқат (гўшт-консерва, ун тортиш, ем и.ч.) саноати ривожланган. Авиация, автомобилсозлик, қ.х. машинасозлиги, нефтни қайта ишлаш, кимё саноати корхоналари бор. Нефть, табиий газ, гелий (АҚШда 1-ўринда) олинади. К. ҳудудини европаликлар эгаллагунга қадар, у ерда индейс қабилалари яшаган. Европаликлар К. га ил к бор 1541 й.да келган. 1803 й.дан АҚШ бу штатни Луизиана таркибида Франциядан сотиб олган. 1854 й.да АҚШга қарашли ҳудуд мақоми берилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.