Kaolin
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com
Kaolin (Xitoyning Szyansi provinsiyasidagi joy nomidan) — oq rangli gil, asosan, kaolinitsan taşkil topgan. Vulkanizm b-n boğliq bölgan granit, gneys, slanets va b. tarkibida dala şpatlari bölgan toğ jinslarining nuraşidan yoki gidrotermal özgarişidan hosil böladi (birlamçi K.). Kvars va b. özgarmagan minerallar b-n aralaşgan holda uçraydi. Birlamçi K. yuvilib, turğun suv qavzalarida qum orasida mayin dispers gil çökindilaridan iborat qatlam, linza şakllarini hosil qilsa, undagi K. ikkilamçi K. deyiladi. Yer yuzasiga yaqin yotuvçi K. oçiq usulda qazib olinadi, keyin boyitiladi. K. qoğoz, çinni, fayans, kimyo, rezina sanoatida, ötga çidamli buyumlar va izolyatorlar tayyorlaşda işlatiladi. K.ning jahondagi resurslari 20 mlrd. t çamasida, şuning yarmiga yaqini AQŞda. K. konlari Ukraina, Kavkaz, Uralda, Uzbekistonda Ohangaron, Suvqaytdi, Qarnob, Quvasoy, Ovminzatoğ, Oltintoğda bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАОЛИН (Хитойнинг Цзянси провинциясидаги жой номидан) — оқ рангли гил, асосан, каолинитцан ташкил топган. Вулканизм б-н боғлиқ бўлган гранит, гнейс, сланец ва б. таркибида дала шпатлари бўлган тоғ жинсларининг нурашидан ёки гидротермал ўзгаришидан ҳосил бўлади (бирламчи К.). Кварц ва б. ўзгармаган минераллар б-н аралашган ҳолда учрайди. Бирламчи К. ювилиб, турғун сув қавзаларида қум орасида майин дисперс гил чўкиндиларидан иборат қатлам, линза шаклларини ҳосил қилса, ундаги К. иккиламчи К. дейилади. Ер юзасига яқин ётувчи К. очиқ усулда қазиб олинади, кейин бойитилади. К. қоғоз, чинни, фаянс, кимё, резина саноатида, ўтга чидамли буюмлар ва изоляторлар тайёрлашда ишлатилади. К.нинг жаҳондаги ресурслари 20 млрд. т чамасида, шунинг ярмига яқини АҚШда. К. конлари Украина, Кавказ, Уралда, Узбекистонда Оҳангарон, Сувқайтди, Қарноб, Қувасой, Овминзатоғ, Олтинтоғда бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.