Kaolinit
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126–127-b. — ziyouz.com
Kaolinit — qat-qatli silikatlar kenja sinfiga mansub mineral, kimyoviy tarkibi Al4[Si4Ol()](OH)8. Gillarning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. K.ning politipli modifikatsiyalaridan dikkit va nakrit ma'lum. Monoklin singoniyali, olti qirrali kristallçalar şaklida. Qattikligi 1 — 1,5; ziçligi 2,5—2,7 g/sm3, kuçli gigroskopik. Sof xrlda rangi oq, qöşimçalari bölsa sarğiş, ba'zan qizil, qora va oç-yaşil rangda ham böladi. K. keng tarqalgan ikkilamçi mineral. Nuraş jarayoni mahsuli. Turli çökindi toğ jinslari tarkibida mavjud. H2S04fl a qaynatilganda eriydi. Quruq K. suvni tez şimadi va yopişqoq gil hosil qiladi. K., asosan, kaolinlaniş natijasida hosil böladi, Özbekistonda keng tarqalgan. Çinni va fayans, keramika, rezina sanoatida, qurilişda, qoğoz i.ç.da (töldiruvçi va qoplovçi) işlatiladi. K.dan alyuminiy ham oliş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАОЛИНИТ — қат-қатли силикатлар кенжа синфига мансуб минерал, кимёвий таркиби Al4[Si4Ol()](OH)8. Гилларнинг асосий таркибий қисми ҳисобланади. К.нинг политипли модификацияларидан диккит ва накрит маълум. Моноклин сингонияли, олти қиррали кристаллчалар шаклида. Қаттиклиги 1 — 1,5; зичлиги 2,5—2,7 г/см3, кучли гигроскопик. Соф хрлда ранги оқ, қўшимчалари бўлса сарғиш, баъзан қизил, қора ва оч-яшил рангда ҳам бўлади. К. кенг тарқалган иккиламчи минерал. Нураш жараёни маҳсули. Турли чўкинди тоғ жинслари таркибида мавжуд. H2S04fl a қайнатилганда эрийди. Қуруқ К. сувни тез шимади ва ёпишқоқ гил ҳосил қилади. К., асосан, каолинланиш натижасида ҳосил бўлади, Ўзбекистонда кенг тарқалган. Чинни ва фаянс, керамика, резина саноатида, қурилишда, қоғоз и.ч.да (тўлдирувчи ва қопловчи) ишлатилади. К.дан алюминий ҳам олиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.