Kaolinlaniş
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127-b. — ziyouz.com
Kaolinlaniş — gilli minerallar (asosan, dala şpatlari va slyudalar)ning özgarişi hisobiga kaolin yuzaga kelgan holda toğ jinslarining özgarişi. K. 2 xil şaroitda: alyumosilikatlarga boy magmatik va metamorfik jinslarning nuraşi (ekzogen) va past t-rali gidrotermal suvlarning alyumosilikatlarga ta'sir qilişi (endogen) yöli b-n sodir böladi. Ekzogen K. Yer tarixining toşkömir, yura va uçlamçi davrlarida nam, subtropik iqlim şaroitlarida yuz bergan. K. natijasida paydo bölgan kaolinitning asosiy konlari xam şu davrga xos. Endogen K.da kaolinit alyumosilikatlar va b. minerallarning örnini egallab, ularning şakli va qiyofasiga ötib, psevdomorfozalar hosil qiladi. Bu jarayon köproq rudali konlar atrofidagi toğ jinslari orasida böladi. K. jarayoni oltingugurtli, karbonat angidridli va galoidli eritmalar hamda guminli kislotalar katnaşuvi natijasida yuz beradi. Özbekistonda K. juda keng tarqalgan, ayniqsa, rudali konlar atrofidagi toğ jinslarining özgarişi b-n boğliq holda köp kuzatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАОЛИНЛАНИШ — гилли минераллар (асосан, дала шпатлари ва слюдалар)нинг ўзгариши ҳисобига каолин юзага келган ҳолда тоғ жинсларининг ўзгариши. К. 2 хил шароитда: алюмосиликатларга бой магматик ва метаморфик жинсларнинг нураши (экзоген) ва паст т-рали гидротермал сувларнинг алюмосиликатларга таъсир қилиши (эндоген) йўли б-н содир бўлади. Экзоген К. Ер тарихининг тошкўмир, юра ва учламчи даврларида нам, субтропик иқлим шароитларида юз берган. К. натижасида пайдо бўлган каолинитнинг асосий конлари хам шу даврга хос. Эндоген К.да каолинит алюмосиликатлар ва б. минералларнинг ўрнини эгаллаб, уларнинг шакли ва қиёфасига ўтиб, псевдоморфозалар ҳосил қилади. Бу жараён кўпроқ рудали конлар атрофидаги тоғ жинслари орасида бўлади. К. жараёни олтингугуртли, карбонат ангидридли ва галоидли эритмалар ҳамда гуминли кислоталар катнашуви натижасида юз беради. Ўзбекистонда К. жуда кенг тарқалган, айниқса, рудали конлар атрофидаги тоғ жинсларининг ўзгариши б-н боғлиқ ҳолда кўп кузатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.