Kapillyarlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 131-b. — ziyouz.com
Kapillyarlar (lot. capillaris — tola, qil), qil tomirlar — odam va hayvonlarning barça töqimalari tarkibidagi eng mayda (nozik) qon tomirlar. Qon arteriyadan arteriolaga, K. oldi tomirlari (prokapillyar)ga, söngra K.ga ötadi. K. uz. 0,5 mm böladi, devor böşliklari orqali havo va moddalar almaşinuvi röy beradi. K.ning boşlaniş qismi arteriyaga, keyingi qismi esa venaga taalluqlidir. Qon K.dan postkapillyarlarga, undan venulaga ötib, söngra vena tomiri böylab davom etadi. Natijada qon aylaniş doirasi vujudga keladi. Limfa K.i (qon K.idan öta nozikligi b-n farq qiladi) bir-biriga qöşilib, limfa tomirlarini hosil qiladi, ular töqimalardan limfa suyuqligini şimib, limfa yöliga ötib, oxiri venaga quyiladi, organizmdagi yot zarralar va kasallik qözğatuvçi bekteriyalarning limfa tugunlari orqali zararsizlanişiga yordam beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАПИЛЛЯРЛАР (лот. capillaris — тола, қил), қил томирлар — одам ва ҳайвонларнинг барча тўқималари таркибидаги энг майда (нозик) қон томирлар. Қон артериядан артериолага, К. олди томирлари (прокапилляр)га, сўнгра К.га ўтади. К. уз. 0,5 мм бўлади, девор бўшликлари орқали ҳаво ва моддалар алмашинуви рўй беради. К.нинг бошланиш қисми артерияга, кейинги қисми эса венага тааллуқлидир. Қон К.дан посткапиллярларга, ундан венулага ўтиб, сўнгра вена томири бўйлаб давом этади. Натижада қон айланиш доираси вужудга келади. Лимфа К.и (қон К.идан ўта нозиклиги б-н фарқ қилади) бир-бирига қўшилиб, лимфа томирларини ҳосил қилади, улар тўқималардан лимфа суюқлигини шимиб, лимфа йўлига ўтиб, охири венага қуйилади, организмдаги ёт зарралар ва касаллик қўзғатувчи бектерияларнинг лимфа тугунлари орқали зарарсизланишига ёрдам беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.