Kaprolaktam
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Kaprolaktam — ye - aminokaprolaktam kislotaning laktami, oq rangli kristall modsa, suyuqlaniş t-rasi 68—69°, qaynaş t-rasi 262,5°. Suvda va organik erituvçilarda, mas, spirt, efir, benzolda yaxşi eriydi. K.ning muhim xossasi polimerlanib qimmatbaho polimerpolikaproamid hosil qilişidir. K. i.ç.ning asosiy usullaridan biri — siklogeksanni havo kislorodi b-n katalitik oksidlab siklogeksanonga, söngra uni gidroksilamin b-n ta'sir ettirib siklogeksanonoksimga aylantirişga asoslangan. Sönggi oraliq mahsulot Bekman qayta guruhlanişi orqali K.ga aylantiriladi. K. fenoldan ham sintez qilinadi. K. poliamid plastmassalar, plyonkalar, sun'iy tolalar va lizinlar olişda qöllaniladi. Özbekistonda K. Çirçiq ş.dagi z-dda işlab çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАПРОЛАКТАМ — е - аминокапролактам кислотанинг лактами, оқ рангли кристалл модца, суюқланиш т-раси 68—69°, қайнаш т-раси 262,5°. Сувда ва органик эритувчиларда, мас, спирт, эфир, бензолда яхши эрийди. К.нинг муҳим хоссаси полимерланиб қимматбаҳо полимерполикапроамид ҳосил қилишидир. К. и.ч.нинг асосий усулларидан бири — циклогексанни ҳаво кислороди б-н каталитик оксидлаб циклогексанонга, сўнгра уни гидроксиламин б-н таъсир эттириб циклогексаноноксимга айлантиришга асосланган. Сўнгги оралиқ маҳсулот Бекман қайта гуруҳланиши орқали К.га айлантирилади. К. фенолдан ҳам синтез қилинади. К. полиамид пластмассалар, плёнкалар, сунъий толалар ва лизинлар олишда қўлланилади. Ўзбекистонда К. Чирчиқ ш.даги з-дда ишлаб чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.