Kaptaj
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 137-b. — ziyouz.com
Kaptaj (lot. capto — uşlayman, tutaman) — yer osti suvlarini oçiş, ularni yer yuzasiga çiqariş va muayyan muddat davomida turgun (optimal) körsatkiçlar b-n (suv sarfi, kimyoviy tarkibi, harorati va ş.k.) foydalanişni ta'minlovçi muhandislik-texnikaviy tadbirlar majmui. Jan. Şarqiy Osiyoda, Örta Osiyo va Zakavkazyeda tarqalgan qadimiy K. inşootlaridan biri korizdir. Yer osti suvlarning zamonaviy K. inşootlari (asosan, burği quduği) özining konstruksiyasi va tiplariga köra turli xil bölib, ular gidrogeologik şaroit xususiyatlarini, suv tarkibini, texnika va sanitariya talablarini, foydalaniş rejimi va maqsadlari va b.ni hisobga olgan holda quriladi. Yuzaroq joylaşgan suvli qatlamlardan yer osti suvlarini olişda K. ning eng sodda turi — şaxtasimon quduqlardan foydalaniladi. Favvora bölib çiqadigan yer osti suvlari va namakoblardan foydalaniş iqtisodiy jihatdan samarali hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАПТАЖ (лот. capto — ушлайман, тутаман) — ер ости сувларини очиш, уларни ер юзасига чиқариш ва муайян муддат давомида тургун (оптимал) кўрсаткичлар б-н (сув сарфи, кимёвий таркиби, ҳарорати ва ш.к.) фойдаланишни таъминловчи муҳандислик-техникавий тадбирлар мажмуи. Жан. Шарқий Осиёда, Ўрта Осиё ва Закавказьеда тарқалган қадимий К. иншоотларидан бири кориздир. Ер ости сувларнинг замонавий К. иншоотлари (асосан, бурғи қудуғи) ўзининг конструкцияси ва типларига кўра турли хил бўлиб, улар гидрогеологик шароит хусусиятларини, сув таркибини, техника ва санитария талабларини, фойдаланиш режими ва мақсадлари ва б.ни ҳисобга олган ҳолда қурилади. Юзароқ жойлашган сувли қатламлардан ер ости сувларини олишда К. нинг энг содда тури — шахтасимон қудуқлардан фойдаланилади. Фаввора бўлиб чиқадиган ер ости сувлари ва намакоблардан фойдаланиш иқтисодий жиҳатдан самарали ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.