Karate
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 149–150-b. — ziyouz.com
Karate KARATE, karate (yaponça — heç narsasiz qöl b-n) — qurolsiz özini-özi himoya qiliş, inson tanasining nozik joylariga qöl yoki oyoq b-n zarbalar berişga asoslangan sport kuraşining bir turi. K.ning hoz. qoidalari 20-a. ning boşlarida yaponça jiujitsu yakkakuraşini takomillaştiriş asosida şakllangan. Uning dastlabki usul va qoidalarini G.Funakosi (1869— 1957, Yaponiya) işlab çiqqan. K.çilar 8X8 m tatamida yakkama-yakka yoki jamoa bölib musobaqalaşadi, bajarilgan zarba usullariga qöyilgan baholarga qarab ğoliblar aniqlanadi. Xalqaro K. federatsiyasi (WUKO)ra 1968 y.da asos solingan. U 157 milliy federatsiyani birlaştiradi (2002), Özbekiston milliy K. federatsiyasi unga 1996 y. kirgan. 1970 y.dan jahon çempionatlari ötkazib kelinadi (har 2 y.da). K. Osiyo, Lotin Amerikasi mamlakatlari, AQŞ, Ispaniya, Fransiya va b. davlatlarda taraqqiy etgan. Özbekistonda K. 20-a.ning 80-y.laridan ommalaşa boşladi. 1995 y.da respublika K.çilari bitta federatsiyaga birlaşdi (K.da 4 ta yönalişda musobaqalar uyuştiriladi). Federatsiyaning barça viloyatlarda bölimlari bor. Özbekistonda 60 mingdan köproq kişi K. b-n şuğullanadi, 40 dan ziyod K. klublari röyxatdan ötgan (2002). Nurxon Nafasov, Alişer Sodikrv, Mixail Golovanov kabi tajribali murabbiylar qöl ostida şuğullangan Ilhom Karimov, Otabek Qosimov, Sofiya Kaspölatova, Doniyor Xolmatov, Azamat Ali Qalandarov singari K.çilar jahon kubogi va Osiyo çempionatlarida sovrinli örinlarni egallaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРАТЭ, карате (японча — ҳеч нарсасиз қўл б-н) — қуролсиз ўзини-ўзи ҳимоя қилиш, инсон танасининг нозик жойларига қўл ёки оёқ б-н зарбалар беришга асосланган спорт курашининг бир тури. К.нинг ҳоз. қоидалари 20-а. нинг бошларида японча жиужицу яккакурашини такомиллаштириш асосида шаклланган. Унинг дастлабки усул ва қоидаларини Г.Фунакоси (1869— 1957, Япония) ишлаб чиққан. К.чилар 8Х8 м татамида яккама-якка ёки жамоа бўлиб мусобақалашади, бажарилган зарба усулларига қўйилган баҳоларга қараб ғолиблар аниқланади. Халқаро К. федерацияси (WUKO)ra 1968 й.да асос солинган. У 157 миллий федерацияни бирлаштиради (2002), Ўзбекистон миллий К. федерацияси унга 1996 й. кирган. 1970 й.дан жаҳон чемпионатлари ўтказиб келинади (ҳар 2 й.да). К. Осиё, Лотин Америкаси мамлакатлари, АҚШ, Испания, Франция ва б. давлатларда тараққий этган. Ўзбекистонда К. 20-а.нинг 80-й.ларидан оммалаша бошлади. 1995 й.да республика К.чилари битта федерацияга бирлашди (К.да 4 та йўналишда мусобақалар уюштирилади). Федерациянинг барча вилоятларда бўлимлари бор. Ўзбекистонда 60 мингдан кўпроқ киши К. б-н шуғулланади, 40 дан зиёд К. клублари рўйхатдан ўтган (2002). Нурхон Нафасов, Алишер Содикрв, Михаил Голованов каби тажрибали мураббийлар қўл остида шуғулланган Илҳом Каримов, Отабек Қосимов, София Каспўлатова, Дониёр Холматов, Азамат Али Қаландаров сингари К.чилар жаҳон кубоги ва Осиё чемпионатларида совринли ўринларни эгаллашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.