Karavajizm
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 141-b. — ziyouz.com
Karavajizm — 1) 17-a. Yevropa rangtasviridagi realistik yönalişning ilk şakllaniş davriga xos badiiy vositalar tizimi. Bu tizimga (ayniqsa, italiyalik rassom Karavajo ijodida yaqqol namoyon bölgan) demokratik badiiy ideallar, uni haqqoniy va hayotiy aks ettirişga intiliş, asarda jonli harakat holati, tasvirlanayotgan jiyemga qiziqiş, nursoya qarama-qarşiligiga urğu beriş, mavzuga mahobatlilik baxş etiş kabi xususiyatlar xos. K. 17-a. Yevropa rassomlari (Rembrandt, P. Rubens va b.) ijodida muhim rol öynadi; 2) 17-a. Yevropa rangtasviridagi yönaliş. Gollandiya, Flandriya, Fransiya, Ispaniya, Germaniya va b. dagi Karavajo izdoşlari ijodida yaqqol közga taşlanadi. Barça markazlar (Rim, Neapol, Genuya va b.) rangtasvirida yorqin namoyon böldi. Jumladan, rassomlar O. Jentileski, K. Saraçeni, J. B. Karaççolo va b. ijodida öziga xos tarzda namoyon bölsa, ayrim rassomlar (B. Manfredi va b.) ijodida K. ning rasmiy usul va mavzulari yuzaki qöllanilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРАВАЖИЗМ — 1) 17-а. Европа рангтасвиридаги реалистик йўналишнинг илк шаклланиш даврига хос бадиий воситалар тизими. Бу тизимга (айниқса, италиялик рассом Караважо ижодида яққол намоён бўлган) демократик бадиий идеаллар, уни ҳаққоний ва ҳаётий акс эттиришга интилиш, асарда жонли ҳаракат ҳолати, тасвирланаётган жиемга қизиқиш, нурсоя қарама-қаршилигига урғу бериш, мавзуга маҳобатлилик бахш этиш каби хусусиятлар хос. К. 17-а. Европа рассомлари (Рембрандт, П. Рубенс ва б.) ижодида муҳим роль ўйнади; 2) 17-а. Европа рангтасвиридаги йўналиш. Голландия, Фландрия, Франция, Испания, Германия ва б. даги Караважо издошлари ижодида яққол кўзга ташланади. Барча марказлар (Рим, Неаполь, Генуя ва б.) рангтасвирида ёрқин намоён бўлди. Жумладан, рассомлар О. Жентилески, К. Сарачени, Ж. Б. Караччоло ва б. ижодида ўзига хос тарзда намоён бўлса, айрим рассомлар (Б. Манфреди ва б.) ижодида К. нинг расмий усул ва мавзулари юзаки қўлланилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.