Karbonatli jinslar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154–155-b. — ziyouz.com
Karbonatli jinslar - kalsiy, magniy, temir karbonatlaridan taşkil topgan toğ jinslari. K.j.ning çökindi (ohaktoş, dolomit, mergel, bör va b.), metamorfogen (marmar) va magmatogen (karbonatit) turlari farq qilinadi. K.j.ga köpinça gil va organik moddalar, kvars, glaukonit, pirit, fosforit va b. aralaşgan böladi. K.j.ning asosiy qismi dengiz va köl havzalarida çökindi tarzida hosil böladi va barça çökindi jinslarning 20% pni taşkil etadi. Tipi va xili köp. K.j. Yer pöstida köp tarqalgan, qalinligi bir neça yuz metr va uzunligi yuzlab km gaça qatlamlar hosil qiladi. K.j. universal mineral xom aşyodir; qurilişda, ohak tayyorlaşda, sellyuloza-qoğoz, sement sanoati, qora va rangli metallurgiyada flyus sifatida, q.x.da, tuproq tarkibini yaxşilaşda, aralaş yem tayyorlaş va b.da işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРБОНАТЛИ ЖИНСЛАР - кальций, магний, темир карбонатларидан ташкил топган тоғ жинслари. К.ж.нинг чўкинди (оҳактош, доломит, мергель, бўр ва б.), метаморфоген (мармар) ва магматоген (карбонатит) турлари фарқ қилинади. К.ж.га кўпинча гил ва органик моддалар, кварц, глауконит, пирит, фосфорит ва б. аралашган бўлади. К.ж.нинг асосий қисми денгиз ва кўл ҳавзаларида чўкинди тарзида ҳосил бўлади ва барча чўкинди жинсларнинг 20% пни ташкил этади. Типи ва хили кўп. К.ж. Ер пўстида кўп тарқалган, қалинлиги бир неча юз метр ва узунлиги юзлаб км гача қатламлар ҳосил қилади. К.ж. универсал минерал хом ашёдир; қурилишда, оҳак тайёрлашда, целлюлоза-қоғоз, цемент саноати, қора ва рангли металлургияда флюс сифатида, қ.х.да, тупроқ таркибини яхшилашда, аралаш ем тайёрлаш ва б.да ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.