Kardioskleroz
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 159-b. — ziyouz.com
Kardioskleroz (yun. cardia — yurak va skleroz — qotiş, qattiqlaşiş) — yurak muskullarining turli sabablar (yalliğlaniş, qon kelişining tanqisligi, zaharlaniş va b.) oqibatida biriktiruvçi töqima b-n almaşinişi (turli ölçamdagi çandiq hosil bölişi). K. rivojiga turli infeksion kasalliklar, revmatizm va b. xastaliklarda yurak muskullarining ötkir va surunkali yalliğlanişi, spirtli içimliklarga ruju qiliş, moddalar almaşinuvining kuçli buzilişi (tireotoksikoz, qandli diabet va b.), ötkir miokard infarkti, surunkali davomli stenokardiya xurujlari va b. sabab böladi. Kelib çiqişiga köra, infarktdan keyingi, miokarditdan keyingi va b. xil K. farklanadi. K. egallagan maydoni, tarqoqlik darajasi, öçoqlarining köpligiga qarab yurak faoliyatiga turli darajada salbiy ta'sir körsatadi. Köpçilik hollarda K. yurak ölçamlarining patologik kattalaşişi, yurak aritmiyalari, yurak yetişmovçiligi kabi asoratlarga sabab böladi. Bunda bemorlarda yurak faoliyati buzilişining turli alomatlari (yurakning tez, notekis yoki kam urişi, hansiraş, oyoq şişişi, lab kökarişi, behollik va b.) kuzatiladi. Bunday hollarda bemorlar, albatta, şifokorga murojaat etişi lozim. K.ning oldini oliş uçun avvalo uni keltirib çiqargan sabablarni bartaraf etiş yoki şu kasalliklarga uçraganda yaxşi davolaniş kerak. Davosi: K.ning asoratlarini davolaş, klinik alomatlarini susaytirişdan iborat. Agar yurak yetişmovçiligi darajasi juda yuqori bölib, bemor hayotiga jiddiy xavf solsa, uning umumiy ahvoliga qarab jarrohlik usulini qöllaş mumkin (anevrizmektomiya, yurakni almaştiriş va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРДИОСКЛЕРОЗ (юн. cardia — юрак ва skleroz — қотиш, қаттиқлашиш) — юрак мускулларининг турли сабаблар (яллиғланиш, қон келишининг танқислиги, заҳарланиш ва б.) оқибатида бириктирувчи тўқима б-н алмашиниши (турли ўлчамдаги чандиқ ҳосил бўлиши). К. ривожига турли инфекцион касалликлар, ревматизм ва б. хасталикларда юрак мускулларининг ўткир ва сурункали яллиғланиши, спиртли ичимликларга ружу қилиш, моддалар алмашинувининг кучли бузилиши (тиреотоксикоз, қандли диабет ва б.), ўткир миокард инфаркти, сурункали давомли стенокардия хуружлари ва б. сабаб бўлади. Келиб чиқишига кўра, инфарктдан кейинги, миокардитдан кейинги ва б. хил К. фаркланади. К. эгаллаган майдони, тарқоқлик даражаси, ўчоқларининг кўплигига қараб юрак фаолиятига турли даражада салбий таъсир кўрсатади. Кўпчилик ҳолларда К. юрак ўлчамларининг патологик катталашиши, юрак аритмиялари, юрак етишмовчилиги каби асоратларга сабаб бўлади. Бунда беморларда юрак фаолияти бузилишининг турли аломатлари (юракнинг тез, нотекис ёки кам уриши, ҳансираш, оёқ шишиши, лаб кўкариши, беҳоллик ва б.) кузатилади. Бундай ҳолларда беморлар, албатта, шифокорга мурожаат этиши лозим. К.нинг олдини олиш учун аввало уни келтириб чиқарган сабабларни бартараф этиш ёки шу касалликларга учраганда яхши даволаниш керак. Давоси: К.нинг асоратларини даволаш, клиник аломатларини сусайтиришдан иборат. Агар юрак етишмовчилиги даражаси жуда юқори бўлиб, бемор ҳаётига жиддий хавф солса, унинг умумий аҳволига қараб жарроҳлик усулини қўллаш мумкин (аневризмэктомия, юракни алмаштириш ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.