Karib dengizidagi SentLyusiya o.da joylaşgan davlat; Kiçik Antil o.lari arxipelagining jan.şarqiy qismida. Mayd. 616 km2. Aholisi 160 Sentlyusiya

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 306–307-b. — ziyouz.com

Sentlyusiya Karib dengizidagi SentLyusiya o.da joylaşgan davlat; Kiçik Antil o.lari arxipelagining jan.şarqiy qismida. Mayd. 616 km2. Aholisi 160 SENTLYUSIYA (Saint Lucia) Karib dengizidagi SentLyusiya o.da joylaşgan davlat; Kiçik Antil o.lari arxipelagining jan.şarqiy qismida. Mayd. 616 km2. Aholisi 160,1 ming kişi (2002). Poytaxti — Kastri ş. Ma'muriy jihatdan 11 tumanga bölinadi.

Davlat tuzumi. S.L. — konstitutsiyali monarxiya. Buyuk Britaniya boşçiligidagi Hamdöstlik tarkibiga kiradi. Amaldagi konstitutsiyasi 1978 y.da işlab çiqilgan. Davlat boşliği — Buyuk Britaniya qiroliçasi nomidan iş yurituvçi generalgubernator. Qonun çiqaruvçi hokimiyat organi 2 palatali (Senat va Majlis palatasi) parlament. Ijroiya hokimiyatni boş vazir boşçiligidagi hukumat amalga oşiradi.

Tabiati. Orol yer yuzasi toğ va vodiydan iborat. Markaziy qismida unça baland bölmagan toğlar (eng baland joyi Jimi togi — 959 m) bor. Toğlardan oqib tuşuvçi soy va jilğalar şarşaralar hosil qiladi. Iqlimi tropik, passatli. Örtaça oylik tra 26°. Yanv.dan apr.gaça quruq mavsum, may— avg. yoğingarçilik mavsumi. Yillik yoğin 1500—3000 mm. Orolning köp qismi tropik örmonlar b-n qoplangan bölib, unda orxideya köp ösadi. Hayvonot dunyosi anvoyi quşlar (töti, kolibri), turlituman haşarot va sudralib yuruvçilardan iborat.

Aholisining asosiy qismi sentlyusiyaliklar (negrlar va mulatlar) bölib, ular banan plantatsiyalarida işlatiş uçun mustamlakaçilar tomonidan keltirilgan afrikalik qullarning avlodlaridir. Aholining 2/3 qismi şaharlarda yaşaydi. Dindorlari — asosan, katoliklar. Rasmiy til — ingliz tili.

Tarixi. Orol yevropaliklarga 1502 y. X. Kolumb sayohatidan keyin ma'lum bölgan. 17-a. örtalarida Buyuk Britaniya b-n Fransiya örtasida talaş bölgan va bir neça marta goh inglizlar, goh fransuzlar qöliga ötib turgan. 1814 y.dan Buyuk Britaniya mustamlakasi. 1958—62 y.larda VestIndiya federatsiyasi tarkibida. 1967 y. 1 martda «Buyuk Britaniya b-n uyuşgan davlat» maqomini olgan. 1979 y. 22 fev.dan S.L. mustaqil davlat. 1979 y.dan BMT a'zosi. Milliy bayrami — 22 fev. — Mustaqillik kuni (1979).

Siyosiy partiyalari va kasaba uyuşmalari. S.L. Leyboristlar partiyasi, 1946 y. asos solingan; Birlaşgan işçi partiyasi, 1964 y. taşkil etilgan; Taraqqiyparvar leyboristlar partiyasi, 1981 y. tuzilgan. Mehnatkaşlar milliy ittifoqi kasaba uyuşmasi, Jahon kasaba uyuşmalari federatsiyasiga kiradi; S.L. dengizçi va port işçilari kasaba uyuşmasi, 1945 y. taşkil etilgan; S.L. işçilar uyuşmasi, 1939 i. tuzilgan.

Xöjaligi. Iqtisodiyotning asosi q.x. va xorijiy sayyoxlarga xizmat körsatişdan iborat. Yalpi içki mahsulotda q.x.ning uluşi 10,7%, sanoat uluşi 32,3%, xizmat körsatiş tarmoği uluşi 57% ni taşkil etadi. Asosiy q.x. mahsulotlari — banan, kokos yonğoği, mango, kakao, sitrus mevalar, şakarqamiş. Qoramol, çöçqa, qöy, eçki boqiladi. Yoğoç tayyorlanadi. Unça katta bölmagan sanoat korxonalari, asosan, q.x. xom aşyosini qayta işlaş b-n şuğullanadi. Elektron qismlarni yiğuvçi, karton, sigaret, gazlama, kiyim, öyinçoq işlab çiqaruvçi korxonalar bor. Yiliga örtaça 112 mln. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Mamlakatda t.y. yöq. Avtomobil yöllari uz. 820 km. Asosiy dengiz porti va aeroporti — Kastri. Çetga banan, kopra, kokos yoği, kakao, sitrus mevalar, rom, kiyim, öyinçoq çiqariladi. Çetdan sanoat mollari, xom aşyo, yoqilği oladi. Buyuk Britaniya, AK.Ş, Karib havzasi mamlakatlari b-n savdo qiladi. Pul birligi — şarqiy karib dollari.

Matbuoti, radioeşittirişi va telekörsatuvi. Gaz. va jur.lari: «Voys of SentLyusiya» («SentLyusiya ovozi», haftada 2 marta çiqadigan gaz., 1885 y.dan), «Katolik kronikl» («Katolik xronika», oynoma, 1957 y.dan), «Kruseyder» («Salibçi», haftanoma, 1934 y.dan), «Mirror» («Oyna», haftanoma, 1994 y.dan). «SentLyusiya brodkasting korporeyşn» radioeşittiriş hukumat xizmati mavjud. «Xemen televiji sistem» tijorat televideniye xizmati 1967 y. taşkil etilgan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

СЕНТЛЮСИЯ (Saint Lucia) Кариб денгизидаги СентЛюсия о.да жойлашган давлат; Кичик Антил о.лари архипелагининг жан.шарқий қисмида. Майд. 616 км2. Аҳолиси 160,1 минг киши (2002). Пойтахти — Кастри ш. Маъмурий жиҳатдан 11 туманга бўлинади.

Давлат тузуми. С.Л. — конституцияли монархия. Буюк Британия бошчилигидаги Ҳамдўстлик таркибига киради. Амалдаги конституцияси 1978 й.да ишлаб чиқилган. Давлат бошлиғи — Буюк Британия қироличаси номидан иш юритувчи генералгубернатор. Қонун чиқарувчи ҳокимият органи 2 палатали (Сенат ва Мажлис палатаси) парламент. Ижроия ҳокимиятни бош вазир бошчилигидаги ҳукумат амалга оширади.

Табиати. Орол ер юзаси тоғ ва водийдан иборат. Марказий қисмида унча баланд бўлмаган тоғлар (энг баланд жойи Жими тоги — 959 м) бор. Тоғлардан оқиб тушувчи сой ва жилғалар шаршаралар ҳосил қилади. Иқлими тропик, пассатли. Ўртача ойлик тра 26°. Янв.дан апр.гача қуруқ мавсум, май— авг. ёғингарчилик мавсуми. Йиллик ёғин 1500—3000 мм. Оролнинг кўп қисми тропик ўрмонлар б-н қопланган бўлиб, унда орхидея кўп ўсади. Ҳайвонот дунёси анвойи қушлар (тўти, колибри), турлитуман ҳашарот ва судралиб юрувчилардан иборат.

Аҳолисининг асосий қисми сентлюсияликлар (негрлар ва мулатлар) бўлиб, улар банан плантацияларида ишлатиш учун мустамлакачилар томонидан келтирилган африкалик қулларнинг авлодларидир. Аҳолининг 2/3 қисми шаҳарларда яшайди. Диндорлари — асосан, католиклар. Расмий тил — инглиз тили.

Тарихи. Орол европаликларга 1502 й. X. Колумб саёҳатидан кейин маълум бўлган. 17-а. ўрталарида Буюк Британия б-н Франция ўртасида талаш бўлган ва бир неча марта гоҳ инглизлар, гоҳ французлар қўлига ўтиб турган. 1814 й.дан Буюк Британия мустамлакаси. 1958—62 й.ларда ВестИндия федерацияси таркибида. 1967 й. 1 мартда «Буюк Британия б-н уюшган давлат» мақомини олган. 1979 й. 22 фев.дан С.Л. мустақил давлат. 1979 й.дан БМТ аъзоси. Миллий байрами — 22 фев. — Мустақиллик куни (1979).

Сиёсий партиялари ва касаба уюшмалари. С.Л. Лейбористлар партияси, 1946 й. асос солинган; Бирлашган ишчи партияси, 1964 й. ташкил этилган; Тараққийпарвар лейбористлар партияси, 1981 й. тузилган. Меҳнаткашлар миллий иттифоқи касаба уюшмаси, Жаҳон касаба уюшмалари федерациясига киради; С.Л. денгизчи ва порт ишчилари касаба уюшмаси, 1945 й. ташкил этилган; С.Л. ишчилар уюшмаси, 1939 и. тузилган.

Хўжалиги. Иқтисодиётнинг асоси қ.х. ва хорижий сайёхларга хизмат кўрсатишдан иборат. Ялпи ички маҳсулотда қ.х.нинг улуши 10,7%, саноат улуши 32,3%, хизмат кўрсатиш тармоғи улуши 57% ни ташкил этади. Асосий қ.х. маҳсулотлари — банан, кокос ёнғоғи, манго, какао, цитрус мевалар, шакарқамиш. Қорамол, чўчқа, қўй, эчки боқилади. Ёғоч тайёрланади. Унча катта бўлмаган саноат корхоналари, асосан, қ.х. хом ашёсини қайта ишлаш б-н шуғулланади. Электрон қисмларни йиғувчи, картон, сигарет, газлама, кийим, ўйинчоқ ишлаб чиқарувчи корхоналар бор. Йилига ўртача 112 млн. кВтсоат электр энергия ҳосил қилинади. Мамлакатда т.й. йўқ. Автомобиль йўллари уз. 820 км. Асосий денгиз порти ва аэропорти — Кастри. Четга банан, копра, кокос ёғи, какао, цитрус мевалар, ром, кийим, ўйинчоқ чиқарилади. Четдан саноат моллари, хом ашё, ёқилғи олади. Буюк Британия, АК.Ш, Кариб ҳавзаси мамлакатлари б-н савдо қилади. Пул бирлиги — шарқий кариб доллари.

Матбуоти, радиоэшиттириши ва телекўрсатуви. Газ. ва жур.лари: «Войс оф СентЛюсия» («СентЛюсия овози», ҳафтада 2 марта чиқадиган газ., 1885 й.дан), «Католик кроникл» («Католик хроника», ойнома, 1957 й.дан), «Крусейдер» («Салибчи», ҳафтанома, 1934 й.дан), «Миррор» («Ойна», ҳафтанома, 1994 й.дан). «СентЛюсия бродкастинг корпорейшн» радиоэшиттириш ҳукумат хизмати мавжуд. «Хемен телевижи систем» тижорат телевидение хизмати 1967 й. ташкил этилган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.