Karkidon quşlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Karkidon quşlar (Bacerotidae) -popuşaklar turkumining bir oilasi. Tumşuği keskin pastga egilganligi, uning ustida katta şoxsimon ösimta borligi uçun K.q. deb nom berilgan. Tanasining uz. 50 sm dan 165 sm gaça, vazni 150 g dan 4 kg gaça.
K.q. yirik, dumlari uzun, barmoqlari bir-biriga birikkan. Oilada 14 uruğ, 45 tur mavjud. Afrika, Avstraliya va Hindistonda tarqalgan. Şoxli qarğaturidan boşqa turlari örmonlarda yaşab, daraxtlarning tabiiy kovaklariga 1—5 tuxum qöyadi. Inkubatsiya davri 1,5 oy. Modasi tuxum bosayotganida nari kovak oğzini kiçik teşik qoldirib şuvab taşlab, modasi va jöjalarini oziqlantiradi. Jöjalari uçurma bölgandan keyin uya oğzini oçadi. Ayrim turlar bolalari 2—3 haftaligida modasi uyadan çiqib, kovakni qaytadan şuvaydi, bolalarini nari va modasi oziqlantiradi. K.q. xar xil mevalar, haşarotlar b-n oziqlanadi, ayrim hollarda kaltakesak, kuşlarning bolalarini ham tutadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРКИДОН ҚУШЛАР (Bacerotidae) -попушаклар туркумининг бир оиласи. Тумшуғи кескин пастга эгилганлиги, унинг устида катта шохсимон ўсимта борлиги учун К.қ. деб ном берилган. Танасининг уз. 50 см дан 165 см гача, вазни 150 г дан 4 кг гача.
К.қ. йирик, думлари узун, бармоқлари бир-бирига бириккан. Оилада 14 уруғ, 45 тур мавжуд. Африка, Австралия ва Ҳиндистонда тарқалган. Шохли қарғатуридан бошқа турлари ўрмонларда яшаб, дарахтларнинг табиий ковакларига 1—5 тухум қўяди. Инкубация даври 1,5 ой. Модаси тухум босаётганида нари ковак оғзини кичик тешик қолдириб шуваб ташлаб, модаси ва жўжаларини озиқлантиради. Жўжалари учурма бўлгандан кейин уя оғзини очади. Айрим турлар болалари 2—3 ҳафталигида модаси уядан чиқиб, ковакни қайтадан шувайди, болаларини нари ва модаси озиқлантиради. К.қ. хар хил мевалар, ҳашаротлар б-н озиқланади, айрим ҳолларда калтакесак, кушларнинг болаларини ҳам тутади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.