Karkidonlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Karkidonlar (Rhinocerotidae) -toq tuyokli sut emizuvçilar turkumi oilasi. 7 taça turi va kenja turlari bor. Afrika, Jan.-Şarqiy va Şarqiy Osiyoda tarqalgan. Tropik örmonlarda, suv böyidagi çakalakzorlarda, toğlarda (3000 m balandlikkaça) va botqoqliklarda yaşaydi. Gavdasi yirik, uz. 5 m ça, böyi 2 m ça, dumi qisqa, terisi kalin, deyarli junsiz. Burni ustida va qanşarida 1—2 (qora karkidonda ba'zan 3 yoki 5) ta şoxi bor. Közi kiçkina, yaxşi körmaydi, böyni qisqa va yöğon. Hidlaş va eşitiş organlari yaxşi rivojlangan. Oyoği qisqa, yöğon. Barmoqlari 3 ta, uçida tuyoqlari bor. Tungi hayvon. Yakka yoki juft-juft bölib, ba'zan 4—5 tasi poda bölib yuradi. K. turli ösimliklar b-n oziqlanadi. Paşşa va sönalardan qoçib, botqoqqa tuşib yotadi. Noyab. da urçiydi. Böğozlik davri 17-19 oy. Tuğilgan bolasi 25 kg ça. Tanasi vazmin va qöpolligiga qaramay tez yuguradi. Göşti, yoği yeyiladi, terisi va şoxidan turli buyumlar tayyorlanadi. 5 turi: sumatra, qind, yava karkidoni qora, oq karkidon bor. Barça turlari Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАРКИДОНЛАР (Rhinocerotidae) -тоқ туёкли сут эмизувчилар туркуми оиласи. 7 тача тури ва кенжа турлари бор. Африка, Жан.-Шарқий ва Шарқий Осиёда тарқалган. Тропик ўрмонларда, сув бўйидаги чакалакзорларда, тоғларда (3000 м баландликкача) ва ботқоқликларда яшайди. Гавдаси йирик, уз. 5 м ча, бўйи 2 м ча, думи қисқа, териси калин, деярли жунсиз. Бурни устида ва қаншарида 1—2 (қора каркидонда баъзан 3 ёки 5) та шохи бор. Кўзи кичкина, яхши кўрмайди, бўйни қисқа ва йўғон. Ҳидлаш ва эшитиш органлари яхши ривожланган. Оёғи қисқа, йўғон. Бармоқлари 3 та, учида туёқлари бор. Тунги ҳайвон. Якка ёки жуфт-жуфт бўлиб, баъзан 4—5 таси пода бўлиб юради. К. турли ўсимликлар б-н озиқланади. Пашша ва сўналардан қочиб, ботқоққа тушиб ётади. Нояб. да урчийди. Бўғозлик даври 17-19 ой. Туғилган боласи 25 кг ча. Танаси вазмин ва қўполлигига қарамай тез югуради. Гўшти, ёғи ейилади, териси ва шохидан турли буюмлар тайёрланади. 5 тури: суматра, қинд, ява каркидони қора, оқ каркидон бор. Барча турлари Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.