Karl Fridrix Gauss
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 107-b. — ziyouz.com
Gauss Karl Fridrix Fridrix (1777.30.4, Braunşveyg - 1855.23.2, Gyottingen ş.) — nemis matematigi, fizik, astronom, geodezist. 1807 y.dan Gyottingen un-tining prof. va astronomik rasadxona direktori. Algebraning asosiy teoremasini, ya'ni har qanday algebraik tenglamaning kamida bitta ildizi bölişini G. birinçi bölib isbot etgan. G.ning differensial geometriya, geodeziya, potensiallar nazariyasi, magnetizm, çeksiz qatorlar nazariyasiga oid ilmiy işlari ham muhim. G. noyevklid geometriya b-n ham şuğullangan. G.ning sirtlar nazariyasiga doyr kvadratik formalar nazariyasi, sirtni egiş natijasida töliq egrilikning özgarmay qolişini isbotlaydigan teoremasi mat. taraqqiyotida muhim. V. Veber b-n birga elektromagnit birliklar mutlaq sistemasini yaratdi. Magnit induksiyasi ölçov birligi G. nomi b-n ataladi. G. 1833 y.da V. Veber b-n birga Germaniyada birinçi bölib elektromagnit telegraf qurgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГАУСС (Gauss) Карл Фридрих (1777.30.4, Брауншвейг - 1855.23.2, Гёттинген ш.) — немис математиги, физик, астроном, геодезист. 1807 й.дан Гёттинген ун-тининг проф. ва астрономик расадхона директори. Алгебранинг асосий теоремасини, яъни ҳар қандай алгебраик тенгламанинг камида битта илдизи бўлишини Г. биринчи бўлиб исбот этган. Г.нинг дифференциал геометрия, геодезия, потенциаллар назарияси, магнетизм, чексиз қаторлар назариясига оид илмий ишлари ҳам муҳим. Г. ноевклид геометрия б-н ҳам шуғулланган. Г.нинг сиртлар назариясига дойр квадратик формалар назарияси, сиртни эгиш натижасида тўлиқ эгриликнинг ўзгармай қолишини исботлайдиган теоремаси мат. тараққиётида муҳим. В. Вебер б-н бирга электромагнит бирликлар мутлақ системасини яратди. Магнит индукцияси ўлчов бирлиги Г. номи б-н аталади. Г. 1833 й.да В. Вебер б-н бирга Германияда биринчи бўлиб электромагнит телеграф қурган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.