Karl Linney
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 131–132-b. — ziyouz.com
Linney Karl LINNEY (Linne, Linnaeus) Karl (1707.23.5, Rosxult - 1778.10.1, Upsala) — şved tabiatşunosi. Şvetsiya FA akad. va uning birinçi prezidenta (1739 y.dan), Parij FA akad. (1762 y.dan). Lund va Upsala un-tlarida öqigan, Upsala unti prof. (1741 y.dan). Ösimlik va hayvonlarning zamonaviy sistematikasiga asos solgan, binar nomenklaturani fanga kiritgan. L. turni ikki nom, ya'ni tur va uruğ (turkum) nomi b-n ataşni taklif etgan; sinf, turkum (tartib), uruğ (turkum), tur va variatsiya tuşun-çalarini anikdab bergan. L. 1500 ösimlik turlarini tavsiflab berdi. Ösimliklarni 24 sinf, hayvonlarni 6 sinf (sut emizuvçilar, quşlar, amfibiyalar, baliklar, çuvalçanglar va haşarotlar)ga ajratadi. Amfibiyalarga suvda va quruqlikda yaşovçilar hamda sudralib yuruvçilarni kiritadi. Odamni hayvonlar sistemasi (sut emizuvçilar sinfi, primatlar turkumi)ga kiritiş öşa davrda hukmron bölgan dunyoqaraşlarga zid edi. L. sistemasi kup xususiyatlarga kura, sun'iy bulsa ham öz davrida katta ijobiy ahamiyat kasb etdi. U 10000 dan ortiq usimlik, 4200 dan ortiq hayvon turlarini tavsiflab berdi. L. tibbiyot, ösimliklarning iqlimga moslanişk va b. masalalarga bağişlangan bir qança asarlar yaratdi. Upsala ş.da Ğarbiy Yevropada eng yaxşi hisoblangan botanika bogini taşkil etdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИННЕЙ (Linne, Linnaeus) Карл (1707.23.5, Росхульт - 1778.10.1, Упсала) — швед табиатшуноси. Швеция ФА акад. ва унинг биринчи президента (1739 й.дан), Париж ФА акад. (1762 й.дан). Лунд ва Упсала ун-тларида ўқиган, Упсала унти проф. (1741 й.дан). Ўсимлик ва ҳайвонларнинг замонавий систематикасига асос солган, бинар номенклатурани фанга киритган. Л. турни икки ном, яъни тур ва уруғ (туркум) номи б-н аташни таклиф этган; синф, туркум (тартиб), уруғ (туркум), тур ва вариация тушун-чаларини аникдаб берган. Л. 1500 ўсимлик турларини тавсифлаб берди. Ўсимликларни 24 синф, ҳайвонларни 6 синф (сут эмизувчилар, қушлар, амфибиялар, баликлар, чувалчанглар ва ҳашаротлар)га ажратади. Амфибияларга сувда ва қуруқликда яшовчилар ҳамда судралиб юрувчиларни киритади. Одамни ҳайвонлар системаси (сут эмизувчилар синфи, приматлар туркуми)га киритиш ўша даврда ҳукмрон бўлган дунёқарашларга зид эди. Л. системаси куп хусусиятларга кура, сунъий булса ҳам ўз даврида катта ижобий аҳамият касб этди. У 10000 дан ортиқ усимлик, 4200 дан ортиқ ҳайвон турларини тавсифлаб берди. Л. тиббиёт, ўсимликларнинг иқлимга мосланишк ва б. масалаларга бағишланган бир қанча асарлар яратди. Упсала ш.да Ғарбий Европада энг яхши ҳисобланган ботаника богини ташкил этди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.